Trong Thế Kỷ 20 Trần Ai Khoai Củ, có thể nói trong lịch sử Việt Nam không có nhân vật nào được ca tụng và bị chửi rủa như ông Hồ chí Minh, tức ông Nguyễn tất Thành. Ông Hồ chí Minh được những đảng viên Cộng sản ca tụng, ông bị nhân dân Việt chửi rủa. Ca tận tình mà chửi thì tàn tệ. Về mặt khen, chê, chửi, Ông Hồ là nhân vật lịch sử “độc đáo”, có một, không hai, của dân tộc Việt Nam.
Mời quí vị đọc chơi vài bài những người Việt Hà Nội viết về ông Hồ. Bài 1 là bài viết của một người viết Kịch viết về một kịch sĩ có khuôn mặt, dáng người giống ông Hồ nên được dùng để đóng vai ông Hồ trong những phim, kịch, đôi khi đóng vai ông Hồ xuất hiện nơi công chúng.
Vào vai Bác Hồ. Trích:
Lâu ngày không đến Nhà Hát Kịch Hà Nội, hôm nay đến chẳng gặp ai, chỉ gặp mỗi Tiến Hợi. Nó hỏi có vở mới không ông, mình nói không. Nó nói từ ngày tôi đóng vai nhà thơ trong kịch “Sám Hối” của ông, quay đi quay lại cả chục năm rồi. Bao nhiêu lần ông có vở mới tôi chẳng có vai.
Mình nói đùa ông kinh doanh vai Bác Hồ đủ no rồi, cần gì vai khác. Nó bảo hồi này có ma nào thuê tôi đóng Bác Hồ nữa đâu. Tôi sực nhớ sau bộ phim “Hà Nội Mùa Đông 1946” của Đặng Nhật Minh, đúng là không ai thuê Tiến Hợi đóng vai Bác Hồ nữa thật.
Chẳng phải bây giờ Tiến Hợi không còn giống Bác Hồ nữa, hay thủ vai kém, mà tự nhiên thế, cả kịch lẫn phim đều vắng bóng nhân vật Bác Hồ.
Ngày xưa thì danh tiếng nó nổi như cồn nhờ nó thủ vai Bác Hồ. Nó mặt mũi, khổ người, dáng người giống y chang Bác Hồ khi Bác đến dự Đại hội Tua ở Pháp, hoá trang thì Bác Hồ thời nào nó cũng giống. Nó còn bắt chước được giọng Bác, nhiều khi nghe y chang tiếng Bác, khiến nhiều người xem, nghe rất cảm động.
Kịch, Phim bất kì đoàn nào có vai Bác Hồ là không thể không mời Tiến Hợi. Rồi các kì lễ lạt, phong trào sân khấu hoá rầm rộ, hễ 30/4 hay 2/9 thì thế nào cũng có vai Bác Hồ xuất hiện trước đám đông, có khi Bác nói đôi câu, có khi Bác chỉ đứng trên ô tô đưa tay vẫy vẫy; chỉ thế thôi nhưng Tiến Hơi vớ được khẳm tiền.
Cả một mùa hè năm 1995, Tiến Hợi chạy xô từ Bắc vào Nam, thu tiền mệt nghỉ. Vào Nghệ An, Tiến Hợi Bác Hồ chỉ đứng cho các cô gái múa vòng quanh Bác chừng 5 phút lên phim là kiếm được bạc triệu. Để nguyên bộ dạng hoá trang thành Bác Hồ như thế, Tiến Hợi bay vào Đà Nẵng, đứng trên ô tô vẫy vẫy, cười cười, rồi phát kẹo, bánh cho các em thiếu nhi, Bác lại cười cười, vẫy vẫy… Chỉ thế thôi Tiến Hợi kiếm gần chục triệu đồng.
Vào Sài Gòn, Tiến Hợi Bác Hồ đứng trên khán đài, đọc tuyên ngôn xong, bỏ túi cả chục triệu đồng, bay ra Hà Nội đến Cung Văn Hóa, lấy giọng Bác Hồ nói với các em: “Non sông Việt Nam có vẻ vang được hay không là do các cháu.” Bác ẵm hai triệu đồng ngon ơ.
Thằng Tùng Cứt nói Tiến Hợi đóng Bác Hồ chỉ trong 10 ngày kiếm được 5 chục triệu – 50.000.000 đồng. Buôn thuốc phịên cũng không trúng lớn và dễ đến như thế
Tiến Hợi nói: “Mọi người ơn Bác một, tao ơn Bác một trăm.”
Người có mặt mũi, dáng người giống Bác Hồ nên làm kịch sĩ, đóng vai Bác Hồ, kiếm tiền dễ dàng; nghe thì đơn giản thế thôi, nhưng thực ra phải tập luyện vất vả lắm. Tiến Hợi chăm, chịu nghe người chỉ bảo, nhưng hơi chậm hiểu, lại có cái bệnh mất tập trung, hay quên lời, nhiều khi thấy nó tập đóng vai Bác Hồ vất vả dễ sợ.
Mình nhớ hồi mình làm việc ở Nhà Hát, dựng vở gì đó của Phú Thăng, mình có chấp bút biên tập nhưng không nhớ tên vở, chỉ nhớ có vai Bác, mỗi lần làm thoại lời Bác đến khổ.
Tiến Hợi Bác Hồ càng khổ hơn. Anh Tạo – Hoàng Quân Tạo – nhiều lần tru lên:
– Đó là thằng Hợi nói, không phải Bác nói, ngu ơi là ngu!
Nhiều lần điên lên, anh Tạo quát:
– Bác nói cái đéo gì mà mày nói thế, hả?
Được cái Tiến Hợi không tự ái, nó hết sức lắng nghe mọi người góp ý, phải sửa đi, sửa lại cả trăm lần nó cũng sửa cho kì được.
Khổ nhất mỗi khi Bác xuất hiện, thế nào cũng có đám đông quần chúng. Phải đứng thế nào cho ra vị thế Bác, lại không được để Bác xa rời quần chúng.
Lắm khi thấy Tiến Hợi lúng ta lúng túng như gà mắc tóc, anh Tạo quát :
– Bác cơ mà! Bác mà đứng co ro thế hả?
Mọi người cười rũ.
Quốc Toàn góp ý anh Tạo không đựơc gọi Bác Hồ, chỉ gọi Tiến Hợi thôi, tránh phạm huý. Anh Tạo nghe liền.
Nhưng thói quen gọi tên nhân vật, buột miệng vô thức rất buồn cười. Nhiều khi quên, anh Tạo kêu lên:
– Ôi chà chà. Xem cái thằng Bác diễn ngu chưa kìa!
Nói xong anh giật mình, sợ bằng chết. Đến khi say nghề quên hết, lại buột miệng kêu lên:
– Bác Hồ ơi là Bác Hồ, mày diễn cái đéo gì đấy?
Chết cười.
Rồi cuối cùng mọi việc cũng êm thấm cả. Tiến Hợi danh nổi như cồn nhờ vai Bác.
Một đêm diễn kịch về cuộc đời Bác xong, đại diện Ban Lãnh đạo Thành phố lên sân khấu, tặng hoa, bắt tay Tiến Hợi. Khi ấy Tiến Hợi vẫn là Bác Hồ, nhưng nó khom người, kính cẩn đưa cả hai tay ra bắt tay vị lãnh đạo thành phố.
Hoàng Dũng sỉ vả;
– Sao mày ngu thế! Mày đang vào vai Bác, mày bắt tay kiểu đó, chẳng may có thằng nào chụp ảnh Bác khúm núm, người xem ảnh tưởng là Bác thật, có chết không?
Mấy đêm diễn sau đó ở những thành phố khác, nghe lời Hoàng Dũng, khi lãnh đạo thành phố lên sân khấu, tặng hoa, bắt tay, Tiến Hợi diễn vai Bác đúng sách, Bác đứng thẳng, chững chạc, bắt tay với vẻ âu yếm, lại còn vỗ vỗ vai lãnh đạo, thân mật kiểu Bác cháu.
Nhưng làm thế, Tiến Hợi bị anh Tạo mắng:
– Sao mày ngu thế? Người ta là lãnh đạo, mày là cái đéo gì mà mày vỗ vai người ta?
Tiến Hơi nhăn nhó:
– Lúc ấy em đang vào vai Bác mà.
Anh Tạo gắt:
– Vào vào cái đéo gì. Hết kịch là hết Bác, nghe chưa!
Làm gì cũng bị chửi, Tiến Hợi ức lắm, vào hậu đài thở dài, nói:
– Chỉ là Bác thôi mà Hoàng Dũng bảo một đằng, anh Tạo bảo một đằng, tao biết làm thế nào cho đúng là Bác.
Thằng Tùng Cứt nói:
– Mày làm Bác bao nhiêu lần mà mày đéo biết phải làm sao cho giống Bác. Tụi tao biết gì đâu mà mày hỏi tụi tao!
Hết bài Vào Vai Bác Hồ.
Mời quí vị đọc 2 bài Thơ viết về chuyện “Boóc Hồ Không Ngủ“. Bài Thơ thứ nhất của Cháu Ngoan Minh Huệ, làm ở Bắc Việt, năm 1951:
Đêm nay Bác không ngủ Anh đội viên thức dậy Thấy trời khuya lắm rồi Mà sao Bác vẫn ngồi
Đêm nay Bác không ngủ. Lặng yên như bếp lửa Vẻ mặt Bác trầm ngâm Ngoài trời mưa lâm thâm Mái lều tranh xơ xác. Anh đội viên nhìn Bác Càng nhìn lại càng thương Người Cha mái tóc bạc Đốt lửa cho anh nằm. Rồi bác đi đắp chăn Từng người từng người một Sợ cháu mình giật thột Bác nhón chân nhẹ nhàng. Anh đội viên mơ màng Như nằm trong giấc mộng Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng. Thổn thức cả nỗi lòng Thầm thì anh hỏi nhỏ: – Bác ơi! Bác chưa ngủ? Bác có lạnh lắm không? – Chú cứ việc ngủ ngon Ngày mai đi đánh giặc! Vâng lời anh nhắm mắt Nhưng bụng vẫn bồn chồn. Không biết nói gì hơn
Anh nằm lo Bác ốm Lòng anh cứ bề bộn Vì Bác vẫn thức hoài. Chiến dịch hãy còn dài Rừng lắm dốc lắm ụ Đêm nay Bác không ngủ Lấy sức đâu mà đi.
Lần thứ ba thức dậy Anh hốt hoảng giật mình Bác vẫn ngồi đinh ninh Chòm râu im phăng phắc. Anh vội vàng nằng nặc: – Mời Bác ngủ, Bác ơi! Trời sắp sáng mất rồi Bác ơi: Mời Bác ngủ – Chú cứ việc ngủ ngon Ngày mai đi đánh giặc Bác thức thì mặc Bác Bác ngủ không an lòng Bác thương đoàn dân công Đêm nay ngủ ngoài rừng Rải lá cây làm chiếu Manh áo phủ làm chăn… Trời thì mưa lâm thâm Làm sao cho khỏi ướt Càng thương càng nóng ruột Mong trời sáng mau mau.
Anh đội viên nhìn Bác Bác nhìn ngọn lửa hồng Lòng vui sướng mênh mông Anh thức luôn cùng Bác.
Bài Thơ “Boóc Hồ Không Ngủ” thứ hai, do một Thường Dân Bắc Kỳ làm năm 2002:
Đêm nay Bác không ngủ Ngày mai Bác ngủ bù. Anh đội viên gật gù Ồ…! Bác thức làm chi thế !
Bác lấy trong túi áo Bộ bài Sì mới toanh. Đặt ra giữa chiếu manh – Bác cháu ta cùng đánh.
Anh đội viên chóng vánh Đã thua sạch cả tiền. Nhưng anh vẫn còn nghiền Anh vay tiền chơi tiếp. Anh hối làm sao kịp Bác cờ bịch cao tay Bài năm con Đầm, Tây Bác có năm cả thẩy.
Anh đội viên nóng nẩy – Bác gì mà ăn gian. Tiền cháu kiếm khó khăn Bác vơ tàn nhẫn thế ? Anh đội viên chụp ghế. Bác vội vã phân bua : – Cờ bạc có được thua, Đừng nóng. Ta chơi lại.
Anh đội viên nghi ngại Đánh nữa lại thua sao ? Bác chơi cờ bạc gạo, Ta gỡ lại làm sao ! Bác xem ra biết lỗi Đưa cho anh năm ngàn – Cầm lấy. Đừng phàn nàn Tối mai ta chơi tiếp.
Anh đội viên đếm bạc Thấy nhiều tờ bị rách. – Bác đổi cho cháu đi, Bác tiếc mà làm chi Toàn tiền Bác được bạc. Sau một lúc trầm lặng Bác suy nghĩ đả thông Nhưng bụng tức cành hông : – Đưa đây tao đổi lại.
Đang ngủ chợt thức dậy Anh đội viên giật mình Bác vẫn ngồi đình huỳnh Hai tay Bác thoăn thoắt. Anh đội viên rình rập Xem Bác làm cái gì. Anh thấy thế cũng kỳ Nhòm việc riêng của Bác. Nhưng không thể làm khác Vì anh quá tò mò. Anh ghé mắt thăm dò Xem thực hư sự việc.
Giường bên kia mải miết Bác đang rất miệt mài Làm việc cho ngày mai Bác đang dán tiền rách! Lòng Bác sao trong sạch! Anh đội viên nhủ thầm. Và trong tận thâm tâm Anh một lòng kính phục.*
Bài ca nâng bi Bác Hồ thứ nhất của Bắc Cộng sau ngày 30 Tháng Tư 1975 là bài:
Như có Bác Hồ trong ngày vui đai thắng, Lời Bác nay thành chiến thắng huy hoàng.
Nghe nói bài ca này do người con của ông Phạm Quỳnh làm. Ông Phạm Quỳnh bị Việt Cộng giết bằng cách đập đầu cho chết, chôn xác trong cái hố ven đường ở Thưà Thiên, Tháng 9 năm 1945.
Lập tức, nhân dân Sài Gòn đặt lại lời ca:
Như có Bác Hồ trong Nhà Thương Chợ Quán, Bác vừa ra là chúng chém bay đầu.
Đến đây tạm ngưng chuyện Boóc Hồ.
Filed under: Viết Ở Rừng Phong |
