Nhắc đến người yêu mà bỏ qua Du Tử Lê có lẽ là một thiếu sót, vì đó là một nhân vật thơ ca mà trọn cả cuộc đời để vào tình yêu và người mình yêu- “chỉ nhớ người thôi đủ hết đời.” Thơ Du Tử Lê làm nổi lên sự trao trọn ấy. Nó không băn khoăn như thế này:
Trời ơi,Làm sao có một cuộc đờiĐể cho tôi ném đời mình vào đóMà không hề cân nhắc đắn đoRằng: Cuộc đời ấy còn chưa đủ…(Không đề, Lâm Thị Mỹ Dạ)
Hỏi Chúa đi! Ngài sẽ trả lờiTrong tay thánh nữ có đời tôi.
Có người bình bài thơ như sau: “Trong tay thánh nữ có đời tôi” là bài thơ xưng tụng người yêu như một thánh nữ đã mang lại sự cứu rỗi cho một kẻ đang tuyệt vọng vì lạc lối trên những nẻo đường trần gian. Trong một số bài thơ, Du Tử Lê đã thần thánh hóa người yêu của ông thành “thánh nữ”, “từ mẫu” vì ông tự nhận mình là một “tên ngoại giáo”, một kẻ “từ chối chọn thiên đàng”, một “kẻ tân tòng” tôn thờ tình yêu. “Trong tay thánh nữ có đời tôi” là những lời tuyệt vọng của một người thấy trí não của mình khô kiệt khi đã trải qua gần hết một đời mà vẫn lạc lối trên những nẻo đường tối tăm, chẳng biết thiên đàng là chốn nào. Nỗi buồn đến vào mỗi sớm mai trong thể xác gầy gò như lá và tâm hồn nhẹ hẫng như mây để rồi từng đêm, biết bao tâm sự chỉ còn biết gởi vào cơn gió. Ở chốn trần gian nhiều khổ nạn giống như đường dẫn lên núi Sọ, nơi Chúa Jesus chịu khổ hình, anh nhận ra mọi buồn vui của đời mình đều ở trong tay người được tôn xưng là “thánh nữ”, người phụ nữ dịu hiền có thể kéo anh ra khỏi những tội lỗi và những đọa đày giống như một tiếng gọi của trời xa.
Không phải như thế đâu! Một kẻ từ chối chọn thiên đàng thì sao phải cần đến sự cứu rỗi những tội lỗi và đọa đày. Chuyện giản dị hơn. Người nữ được yêu ở đây mắc bệnh ung thư và lui vào nương nhờ nơi Chúa, và vì thế mà người ấy trở thành “thánh nữ.” Còn Du Tử Lê dõi theo, và để cả cuộc đời của mình vào một người dần xa khỏi cõi đời. Đấy là sự lưu luyến phàm trần rất đỗi.
Sự trao trọn của Du Tử Lê khiến cho “nhân gian không hiểu được” và “tôi với người chung một trái tim” (Em hiểu vì đâu chim gọi nhau: thơ & nhạc).
Du Tử Lê còn viết bài Hiến chương yêu (thơ & nhạc), thể hiện sự một lòng phục vụ em. Ở bài này, ta lại thấy “thánh nữ.” Không gian “tôn giáo” ở đây, nếu gọi là tôn giáo, khác với Thiên Chúa hay Đạo Phật, bởi em rất gần và cũng không phải là chính mình.
Khúc Thụy Du có lẽ là một trong những bài nhạc tình hay nhất, nhưng phải coi nó là sáng tác với nhạc sỹ Anh Bằng. Bản thơ gốc của Du Tử Lê dài và khác (Xem Hoàn cảnh ra đời Khúc Thụy Du). “Thụy bây giờ về đâu?” là một câu chuyện khác. Thơ Du Tử Lê không có câu đó- làm gì có sự kết thúc một cuộc tình.
… Hãy cho anh được thở
Bằng ngực em rũ buồn. Hãy cho anh được ômEm, ngang bằng sự chết
Tình yêu như ngọn dao. Anh đâm mình, lút cánThụy ơi và Thụy ơi. Không còn gì có nghĩaNgoài tình em tình em. Đã ướt đầm thân thể
P.S. Chuyện đời thường Du Tử Lê qua lời kể của gia đình:https://youtu.be/qgWFkcCpA0o
