Tùy bút của bác sỹ Vũ Thị Chín
Lời giới thiệu
Sau khi cha tôi qua đời vào tháng 9 năm 2009, trong lần sang thăm gia đình tôi ở Nhật vào tháng 5 năm 2010, mẹ tôi đã trao cho tôi bản thảo phần I tùy bút “Nhớ lại” bà vừa viết xong để tôi sửa lỗi. Mẹ tôi dặn không phổ biến cho bất kỳ ai khác, kể cả những người trong gia đình, vì hồi ký có đề cập tới một số người xuất hiện trong cuộc đời của mẹ tôi và bà không muốn bị các thắc mắc làm phiền. Năm đó mẹ tôi 86 tuổi.
Bản thảo ở dạng viết tay. Sau khi mẹ tôi trở về Hà Nội, tôi đã đọc một mạch bản thảo, thích thú vì sự hấp dẫn của nó, và những câu chuyện lần đầu tiên tôi mới được biết. Trở về Hà Nội, mẹ tôi đã học cách dùng laptop bà vừa mua ở Tokyo để tiếp tục viết phần II của tùy bút. Phần II này sau đó bà cũng đã gửi cho tôi qua email.
Thế rồi hơn một thập niên đã trôi qua.
Trung tuần tháng 9 năm 2023, khi cùng vợ và gia đình con trai về Hà Nội chúc mừng mẹ tôi bạch thọ (99 tuổi), tôi nhớ lại tùy bút của mẹ tôi. Sau khi chúng tôi trở lại Tokyo, vợ tôi đã đề xuất tự mình chuyển phần I tùy bút “Nhớ lại” thành file vi tính. Trong hai tuần liền vừa đọc vừa gõ phím laptop, vợ tôi bày tỏ sự ngạc nhiên và xúc động vì những dòng hồi ký của mẹ chồng. Sau đó, tôi đã đọc lại toàn bộ hai phần I và II hồi ký và sửa một số lỗi chính tả.
Căn cứ vào mục lục, tùy bút “Nhớ lại” được dự định có 3 phần. Phần I bắt đầu từ khi mẹ tôi ra đời 100 năm trước tại Thakhek (Lào) tới khi đi du học ở Pháp vào năm 1952 – 1954. Phần II là các sự kiện trong cuộc đời mẹ tôi trong vòng một thập niên từ 1954 tới khi bắt đầu cuộc kháng chiến chống Mỹ ở miền Bắc vào năm 1964. Hai phần này đã được mẹ tôi viết xong trong khoảng 3 năm, từ mùa Thu năm 2009 tới tháng 10 năm 2011. Phần III là các sự kiện xảy ra trong hơn 4 thập niên kể từ năm 1965 tới sau khi cha tôi qua đời vào năm 2009. Phần này mới chỉ ở dạng các đề mục. Sau này, có lần tôi hỏi mẹ lý do vì sao không viết tiếp phần này. Mẹ tôi trả lời: “Mẹ viết chủ yếu là cho mình và cho các con cháu. Sức khỏe của mẹ nay đã không còn như trước. Hơn nữa phần này thuộc giai đoạn các con cũng biết cả rồi. Sau này các con có thể viết lại cho con cháu mình.”(*)
Tuy vậy, chỉ hai phần I và II của tùy bút “Nhớ lại” cũng đã thuật lại những câu chuyện có giá trị mang tính lịch sử không chỉ đối với cá nhân chúng tôi, bởi những câu chuyện này còn giúp không ít người Việt, đặc biệt là những người trẻ tuổi, hiểu về một giai đoạn đã qua của đất nước, mà mẹ tôi là một trong những nhân chứng, đến nay may mắn vẫn còn sống và còn rất minh mẫn.
Với suy nghĩ như vậy, tôi đã đề nghị mẹ tôi cho phép tôi trích đăng từ hai phần này lên FaceBook và mẹ tôi đã đồng ý. Thế là, liên tục trong ba tuần lễ, từ 15/12/2023 tới 5/1/2024, tôi đã đăng trên Facebook cá nhân của mình 22 trích đoạn từ tùy bút “Nhớ lại”. Các trích đoạn này đã được đông đảo độc giả FaceBook quan tâm. Nhiều độc giả đã gửi phản hồi mong muốn hồi ký của mẹ tôi được xuất bản thành sách.
Vì thế tôi rất vinh hạnh khi được mẹ tôi đồng ý cho xuất bản “Nhớ lại” và ủy thác tôi làm việc này. Bên cạnh việc rà soát lỗi, và sửa lại một số câu chữ cho nhất quán hơn về phong cách, tôi đã bổ sung một số chú thích, được đánh dấu ở cuối bằng (N.Đ.Đ.), và gần bốn mươi ảnh chụp, chủ yếu từ lưu trữ của gia đình, một phần trong đó do chị tôi, Nguyễn Thị Mai Chi, đã chụp hoặc scan lại từ ảnh gốc để gửi cho tôi, ngoại trừ một số ảnh từ các nguồn công cộng trên Internet. Để độc giả có một hình dung khái quát về hoạt động chuyên môn của tác giả, tôi cũng đưa vào cuối sách Phụ lục I, bao gồm danh mục hai luận án tốt nghiệp bác sỹ y khoa (năm 1952) và chuyên khoa nhi (năm 1953) của mẹ tôi, cũng như danh mục các công trình nghiên cứu, dịch thuật và video do cá nhân mẹ tôi hoặc mẹ tôi và các cộng sự, thực hiện trong gần năm thập niên, từ 1956 tới 2004. Phụ lục II là một số phản hồi từ các độc giả sau khi các trích đoạn từ hồi ký này được đăng trên Facebook.
Mặc dù đã cố gắng hết sức trong khả năng của mình, tôi chắc chắn cuốn hồi ký không tránh khỏi thiếu sót, ví dụ trong ngày tháng hoặc tên tuổi một số nhân vật, mà do tuổi tác, mẹ tôi đã không nhớ được chính xác hoặc đầy đủ, và các chú thích của tôi cũng chưa hiệu chỉnh được.
Ngày 8 tháng 4 năm 2024
Nguyễn Đình Đăng,con út của bác sỹ Vũ Thị Chín
Tái bút ngày 13 tháng 10 năm 2024:
Một công ty xuất bản sách lúc đầu đã nhận xuất bản cuốn hồi ký này, và đã liên hệ với một số nhà xuất bản (NXB) để xin giấy phép xuất bản, xong đã bị từ chối vì lý do cuốn sách có nhiều chỗ “nhạy cảm” liên quan tới cải cách ruộng đất, cải công thương nghiệp tư bản tư doanh, học tập chính trị đối với trí thức ở miền Bắc những năm 1953 – 1959, v.v. Cuối cùng, một NXB cho biết có thể cấp giấy phép xuất bản cho cuốn hồi ký sau khi cắt bỏ những đoạn “nhạy cảm” nói trên. Tuy nhiên, công ty xuất bản sách vẫn từ chối phát hành và kinh doanh cuốn sách này với lý do không có kinh nghiệm trong việc xử lý trường hợp sách có thể bị thu hồi sau khi phát hành. Vì thế công ty sách đã đề xuất in tặng gia đình tôi cuốn sách nói trên nhưng trên bìa sách không in logo của công ty. Sau khi trao đổi với mẹ tôi, chúng tôi đã quyết định tạm thời ngừng việc xuất bản cuốn sách theo hình thức này. Trong khi chờ một tương lai sáng sủa hơn, khi sách in ra không còn bị kiểm duyệt như trên, tôi đã xin phép mẹ tôi cho công bố toàn bộ cuốn hồi ký lên internet mà không bỏ bất cứ đoạn nào, và mẹ tôi đã đồng ý.
Nhân dịp mẹ tôi thượng thọ 100 tuổi vào ngày 9/10/2024 vừa qua, hôm nay tôi công bố bản PDF trên internet cuốn tùy bút “Nhớ lại” của mẹ tôi, bác sỹ Vũ Thị Chín.
_______
(*) Làm được như mẹ tôi nói không phải là việc dễ, bởi lẽ, trong khi bất kỳ ai cũng có thể can dự vào những sự kiện lịch sử, chỉ những cá nhân xuất chúng mới có thể định dạng và ghi lại những sự kiện đó một cách vừa trung thực lại vừa có ý nghĩa trường tồn, đúng như Oscar Wilde đã từng nhận định: “Ai cũng có thể làm nên lịch sử. Chỉ vĩ nhân mới viết được nó.” (Anybody can make history. Only a great man can write it.) [Oscar Wilde, The critic as artist, Intentions (J.R. Osgood, Boston, 1894) pp. 95 – 216].
＊
Xem toàn bộ tùy bút tại đây.
Tags: life, literature
This entry was posted on 06/02/2025 at 1:29 pm and is filed under Bác sỹ Vũ Thị Chín, Hồi ức, hồi ký, Văn học – Nghệ thuật. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.
