Đây là ba bộ trùng sinh nổi tiếng của Lâm Gia Thành, cùng bối cảnh, và motif có chút tương tự. Do đó, khi đọc Mị công khanh sau Kiều kiều vô song, tôi không thể không thầm so đo Cơ Tự và Trần Dung, Tạ Lang và Vương Hoằng. Lúc đọc Cảnh xuân Nam triều sau đó cũng vậy. Bài so sánh này tiện thể review luôn hai tác phẩm còn lại của Lâm Gia Thành (review Kiều kiều vô song).
Bối cảnh thời đại trong ba tác phẩm không xa lạ với tôi lắm. Trước đó tôi từng đọc đam mỹ Hoàn Dung (còn là bản convert), nặng về quyền mưu đấu tranh, nên thế gia danh môn, địa danh, quốc gia, còn nhiều và rộng hơn được viết trong ba truyện này. Điều này giúp ích tôi khá nhiều về việc hiểu thời đại và dây mơ rễ má giữa các gia tộc, cũng nhanh chóng nắm bắt được thông tin đưa ra trong truyện.
Thời đại của các tác phẩm không lệch nhau nhiều. Đặc biệt như Kiều kiều vô song và Mị công khanh đều là thời thế gia hào môn chuộng vẻ đẹp yểu điệu thục nữ như liễu trước gió, và Lang gia Vương thị cùng Trần quận Tạ thị là hai thế gia nổi bật nhất, nên chênh lệch giữa thân thế của nam nữ chính cản trở không nhỏ đến quá trình tìm đến hạnh phúc của họ. Cơ Tự của Kiều kiều vô song, Trần Dung của Mị công khanh và Trương Khởi của Cảnh xuân Nam triều là những nữ tử được trùng sinh vì chết quá không cam lòng. Trần Dung và Trương Khởi là bị người mình yêu bội tình bạc nghĩa, tổn thương đau đớn. Trần Dung lựa chọn tự thiêu. Trương Khởi dùng kiếm giết chết kẻ kia rồi tự đâm mình. Cơ Tự có điểm khác hơn. Cơ Tự kiếp trước thích trèo cao, thích ái muội với nam tử khác, bị Trang Thập Tam khống chế cuồng bắt nhốt trong nhà rồi chết bởi mẫu thân Trang Thập Tam. Cái chết của nàng cũng là chết cháy, nhưng không phải tự sát mà chết. Tuy nhiên, Cơ Tự có mấy năm thành quỷ lang thang nên chấp niệm của nàng cũng không kém Trần Dung và Trương Khởi là mấy. Cả ba nữ chính đều mang một vẻ đẹp mâu thuẫn giữa thiếu nữ và thiếu phụ, giữa ngây thơ non nớt và trưởng thành trầm tĩnh. Trong một thế giới có kiểu nhìn tướng mạo dáng vẻ đoán tính cách bản chất, thì Cơ Tự, Trần Dung và Trương Khởi tạo ra một sự tò mò lôi cuốn không nhỏ. Nếu không Vương Hoằng và Tạ Lang đã không đặt bẫy để cướp trái tim của Trần Dung và Cơ Tự. Trong trường hợp của Trương Khởi thì khác chút, dù sao thì Cao Trường Cung là tướng quân Bắc Tề chứ không phải sĩ tộc phía Nam. Nhưng không phủ nhận là sự mâu thuẫn của Trương Khởi hấp dẫn được Cao Trường Cung, cũng thu hút được nam phụ Tiêu Mạc, Tô Uy.
Xét về vẻ đẹp, Trần Dung và Trương Khởi là dạng hồ ly mị hoặc, nét quyến rũ ngấm sâu vào xương tủy. Ở thời đại nữ nhân thấp kém, như vậy thật sự là khó sống. Trương Khởi là đẹp nhất, có thể coi là tuyệt sắc, hồng nhan họa thủy. Trần Dung thì là kiểu đẹp có phần diễm lệ tục tằng (theo quan niệm của người thời đó), nàng thường hay bị khinh nhục bởi vẻ tục tằng đó. Sau trùng sinh, nàng thêm sự phong lưu tiêu sái, lạnh lùng… nữa nên trở nên quyến rũ vô cùng. Trái lại, Cơ Tự mang vẻ đẹp trong sáng nghiêm túc hơn, dễ hòa nhập vào đám con cháu sĩ tộc. Cơ Tự có sẵn phong thái của bậc danh sĩ ngay khi trùng sinh, tiêu diêu tự tại. Song bởi vì gia thế thật không tốt, không có chỗ dựa, nên tình trạng thật sự chẳng khá khẩm bao nhiêu. Dòng họ Cơ Tự chỉ có một mình nàng, không có trưởng bối, không có bất kỳ ai để dựa dẫm. Nàng không rơi vào hoàn cảnh bị đồng tộc bán cho những kẻ quý tộc khác để nịnh bợ. Dù thế, những kẻ cao quý hơn thì luôn tự cho mình cái quyền quyết định vận mệnh của Cơ Tự, bất kỳ ai, từ mẫu thân Trang Thập Tam, đến người Lang gia Vương thị, Trần quận Tạ thị…. Trần Dung và Trương Khởi thì là thứ nữ, bị đám đích nữ đích tử khác khinh thường vô cùng. Trần Dung là thứ nữ của Nam Dương Trần thị, phụ thân chết, bá phụ muốn đưa nàng cho những kẻ quyền thế. Trương Khởi là con riêng của dòng chính Ngô quận Trương thị, một thứ nữ bị mọi người khinh rẻ, kể cả nô tỳ. Ba con người ba số phận đều phải giãy giụa để cứu vớt vận mệnh của mình. Và cách tạo thế tạo danh tạo chỗ dựa nhanh nhất chính là bám lấy bậc danh sĩ nổi tiếng. Cơ Tự dính phải Tạ Lang, Trần Dung lợi dụng Vương Hoằng, Trương Khởi đi theo Lan Lăng vương Cao Trường Cung. Họ đều trêu chọc phải người không nên trêu đến, nhưng lại chính những người đó có được quyết tâm hoàn thành mong ước của ba nữ chính.
Trong ba nữ chính, Cơ Tự là bản lãnh nhất, có tài nhất. Nàng còn giả nam vào cung làm Quốc sư. Ngoài những điều tương lai nàng biết trước, Cơ Tự giỏi sẵn qua quãng thời gian thành du hồn, nên nàng là độc lập nhất, xuất sắc nhất. Trần Dung sử dụng một ít “tiên tri” để mang lại thanh danh tài trí, song nàng cũng không sử dụng quá nhiều. Lúc đến Kiến Khang, vẫn là Vương Hoằng trong tối ngoài sáng bảo hộ nàng. Đám người hầu của Trần Dung toàn dạng chân chất hiền lành chứ không được nhanh nhạy khéo léo như của Cơ Tự. Trương Khởi thì bất hạnh hơn. Nàng chỉ có một nô tỳ thân cận là A Lục. Nàng bôn ba ở nước khác, chỉ có thể dựa vào Cao Trường Cung để tìm bình yên. Ký ức của Trương Khởi cũng quá hỗn loạn, nàng còn không nhớ nổi Tiêu Mạc là kẻ phụ bạc kiếp trước. Do đó, Trương Khởi ít khi tiên tri, ít tham gia vào chính sự, không gây dựng thế lực riêng cho mình được. Đương nhiên là nàng không vô dụng. Trương Khởi đã cố gắng rất nhiều, mỗi lần nàng bày ra uy thế đều phong quang vô hạn, tiếc là bối cảnh của nàng không có gì giúp phát triển thế lực riêng của mình.
Khác biệt là cảm giác Kiều kiều vô song trưởng thành hơn (do là viết sau), giọng văn bình tĩnh nhẹ nhàng hơn, tựa như chính tính cách nàng Cơ Tự vậy. Cảnh xuân Nam triều viết tốt hơn Mị công khanh, lại vẫn thiếu chút gì đó so với Kiều kiều vô song. Ở Mị công khanh, trước khi Trần Dung thất thân, nhìn thấu hồng trần, bộc lộ toàn bộ bản thân, thì quá dễ kích động. Trần Dung diễn kịch giả ngưỡng mộ Vương Hoằng, giả kích thích Nhiễm Mẫn, nhưng tác giả lại không viết là nàng đang diễn, không tạo ra được sự đối lập khi nàng ở một mình và khi ở trước mặt người khác. Do đó tôi đã suýt tưởng Trần Dung kém lý tính hơn cả Cơ Tự. Song từ đoạn sau đó đến kết chỉ khiến tôi chặc lưỡi than thở. Rõ ràng Trần Dung ăn đứt Cơ Tự rồi. Ngay cả Trương Khởi quyết tâm giả chết rời Cao Trường Cung cũng khiến tôi thỏa mãn hơn Cơ Tự.
Như trong bài review riêng của Kiều kiều vô song, tôi từng nói tôi không thích Cơ Tự quá dễ dàng tha thứ cho Tạ Lang, ngược chàng không đã chút nào. Ngược lại, ở Mị công khanh, tôi rất thích thú chiêm ngưỡng một Trần Dung lạnh lùng quyết đoán, một Trần Dung tà mị quyến rũ lại nói những lời như dao đâm vào tim người khác. Tôi đánh giá sai lầm của Vương Hoằng chưa nặng bằng tội lỗi của Tạ Lang đâu, dù rằng sai vẫn là sai. Vương Hoằng chiếm lấy thân thể Trần Dung để buộc nàng bên cạnh mình, ngăn nàng thành thân với Nhiễm Mẫn. Tạ Lang là đã hứa hẹn, đã suýt có được hạnh phúc, thì đột ngột không nói một lời bỏ rơi Cơ Tự nửa năm. Đương nhiên tổn thương Tạ Lang mang lại nhiều hơn và khó tha thứ hơn Vương Hoằng rồi. Ấy thế mà Cơ Tự lại dễ dàng quay lại với Tạ Lang, bị Tạ Lang giăng bẫy vài lần là mềm lòng, lại về bên nhau. Nhìn Trần Dung xem, hết lạnh lùng xa cách, đến bình thản đón nhận, rồi cười cười nói nói những lời mang gai nhọn, rồi kiên định giữ lập trường, nói rằng nàng ở bên Vương Hoằng đã đủ viên mãn chứ không muốn có danh phận để thuộc về chàng trên danh nghĩa. Đến tận gần chương cuối, nàng vẫn do dự về việc có nên buông tay rời đi hay không đấy.
Cảnh xuân Nam triều có mâu thuẫn khác với Kiều kiều vô song hay Mị công khanh. Vấn đề lớn nhất là Cao Trường Cung thành thân, có chính thê. Chàng không hiểu rõ tranh đấu nội viện, cứ nghĩ vị trí chính thê không quan trọng với Trương Khởi như vậy, cứ nghĩ nàng cần sủng ái của mình là đủ, nên chàng bất chấp ý muốn của nàng mà cưới Trịnh Du. Chàng vì thanh danh mà kiên định không cưới Trương Khởi. Trương Khởi giả chết đào thoát. Mất Trương Khởi rồi, Cao Trường Cung mới biết mình sai thái quá. Vương Hoằng và Tạ Lang kỳ thực cũng có suy nghĩ y như Cao Trường Cung. Họ cho rằng với thân phận hèn mọn của người mình yêu, vị trí quý thiếp/ái cơ đã là đủ. Họ cho rằng chỉ cần sủng ái của mình, chỉ cần mình mãi mãi bảo hộ là sẽ không có việc gì. Họ nghĩ người mình yêu sẽ hiểu khó khăn của họ mà nhường một bước. Họ không hiểu suy nghĩ, nguyên nhân của ước muốn nhất sinh nhất thế nhất song nhân. Cơ Tự là vì sự tự tôn, Trần Dung là bởi tính cách chiếm hữu quá nặng đã có từ kiếp trước, Trương Khởi là do lòng kiêu ngạo và sự tổn thương từ kiếp trước. Nhưng cả ba người đều vì quá yêu nên không thể chia sẻ, không dám đánh cuộc vào một tương lai mờ mịt với lời hứa đầu môi dễ dàng trôi tuột vào quên lãng của nam nhân. “Sủng ái” cách xa “yêu” cả vạn dặm. Ba nữ nhân này thà chấm dứt ngay, đau thấu tâm can một lần, còn hơn là tương lai tiếc hận trách móc, có hối cũng không kịp. Họ lựa chọn buông tay, chứ không đặt xuống niềm tin và tự tôn của mình. Quan điểm này tương tự với những nhân vật chính xuyên không, kiểu như Mộ Dung Thư của Chính phi không bằng tiểu thiếp hay Mộ Dung Ca của Thiếp khuynh thành vậy. Đó là điểm khác biệt giữa họ và những nữ nhân cùng thời. Tạ Lang, Vương Hoằng và Cao Trường Cung là nam nhân được chúng nữ quyến yêu thích vô cùng, trong mắt họ là cầm lên được buông xuống được. Do đó, Cơ Tự, Trần Dung và Trương Khởi trở thành cầu không được, lại bỏ không được, trở thành chấp niệm trong lòng mỗi người. Họ không cho các nàng thứ các nàng muốn nên các nàng sẽ không ở lại bên cạnh họ, mà chính bọn họ không thể kiềm chế trái tim, ngăn bản thân thôi dây dưa. Điều này kích thích quyết tâm từ bỏ tất cả đổi lấy hạnh phúc tương lai và tạo ra cái kết HE cuối cùng.
Tạ Lang, Vương Hoằng, Cao Trường Cung có điểm chung là phúc hắc. Ban đầu là vì thú vị nên dùng âm mưu bẫy rập, dùng ngon ngọt dịu dàng để dụ Cơ Tự, Trần Dung và Trương Khởi rơi vào lưới tình, chứng minh mị lực của họ. Song chính họ cùng trầm luân theo. Họ làm hết cách để chiếm hữu được người mình yêu, lại bỏ qua ước nguyện của các nàng. Họ ép các nàng đến mức phải quyết tuyệt buông tay, rồi mặt dày dùng đủ loại kế để các nàng quay lại. Tạ Lang đẩy Cơ Tự lên đầu sóng ngọn gió, buộc nàng phải đến nhờ vả mình, ỷ lại mình. Vương Hoằng tương tự, dùng kẹo bọc đường nhử Trần Dung. Cao Trường Cung dọa ma Trương Khởi vô số lần, nàng có ác mộng cũng không dừng tay, chỉ để nàng phụ thuộc vào chàng.
Lan Lăng vương là võ tướng nên cách biểu hiện khác hẳn Vương Hoằng và Tạ Lang, thẳng thắn và quyết đoán hơn. Tôi cũng có cảm tình với chàng nhất, tuy rằng lúc chàng nói nhất định không thể cưới Trương Khởi, tôi cực kỳ khó chịu. Tạ Lang và Vương Hoằng thì đều là những anh tài tuấn kiệt của hai thế gia lớn Trần quận Tạ thị và Lang gia Vương thị. Họ phong lưu, ôn nhu và dịu dàng. Không có bất kỳ nữ lang nào không si mê hai người. Tác giả để Tạ Lang bộc lộ nhiều hơn nên có cảm giác Tạ Lang dịu dàng hơn Vương Hoằng. Vương Hoằng có chút khó hiểu diễn biến tâm lý (có lẽ vì thế nên mới có ngoại truyện của Vương Hoằng chăng?), nhưng lại hiểu được mục đích mỗi việc làm của chàng (hiểu được kết quả, không hiểu được quá trình). Tạ Lang được thể hiện một cách vòng vèo, khiến tôi không rõ cái mình nghĩ có đúng là cái chàng nghĩ hay không. So ra thì tôi thích Vương Hoằng hơn. Ít nhất Vương Hoằng không hay thể hiện vẻ mặt người bị hại như Tạ Lang. Dù rằng xét kỹ tôi thấy Tạ Lang giỏi hơn Vương Hoằng do bị buff cao siêu, gần như là hoàn mỹ không tỳ vết.
Dàn nam phụ của Kiều kiều vô song cũng quá nhạt nhòa. Kể cả Trang Thập Tam, người dây dưa với Cơ Tự kiếp trước, chỉ như người qua đường Giáp, nói chi đến Chu Ngọc, Tiêu Dịch…xuất hiện lưa thưa rải rác. Mị công khanh thì đỡ hơn chút, có Nhiễm Mẫn và Tôn Diễn, dù rằng Tôn Diễn về sau biến thành huynh trưởng. Còn Nhiễm Mẫn tương đương với Trang Thập Tam của Kiều kiều vô song, nhưng đất diễn và ấn tượng thì ăn đứt. Xử lý Nhiễm Mẫn rất hợp lý, ngược đủ mạnh. Kiếp trước có nhắc một ít là hối hận ra sao chứ không có phiên ngoại riêng, song thế coi như chấp nhận được. Trong Cảnh xuân Nam triều thì phải đoán già đoán non, mãi về sau mới xác định được kẻ hiến Trương Khởi cho Hoàng đế kiếp trước là Tiêu Mạc. Điều này thực ra làm tôi shock không nhẹ, bởi hình tượng Tiêu Mạc vẫn là ung dung tiêu sái, chứ không phải vì quyền mà bất chấp tất cả. Về sau có nhắc đến việc Tiêu Mạc nằm mơ nghiệt duyên kiếp trước, không tỉ mỉ lắm nên ngược không đã. Được cái kiếp này hắn dùng mọi cách vẫn không có thứ mình muốn, thấy cũng thỏa mãn. Truyện Cảnh xuân Nam triều cũng có kha khá nam phụ khác như Tô Uy, Vũ Văn Ung….bởi Trương Khởi là dạng tuyệt sắc, không ai tiếp xúc lâu mà không rung động vì nàng. Riêng nam phụ Tô Uy có chút đáng thương, mặc dù ngay khi xuất hiện đã thể hiện sự uy hiếp quá ít.
Ở truyện nào cũng không thiếu “cực phẩm” nữ lang, nhất là đích nữ, ghen tỵ với tài hoa và tình duyên của nữ chính mà phá đám. Kiều kiều vô song và Mị công khanh là nhiều nhất, bởi Tạ Lang và Vương Hoằng là tình trong mộng khắp nơi. Đám quý nữ đó hết lần này đến lần khác đẩy Cơ Tự và Trần Dung vào nguy hiểm, có nhiều âm mưu hiểm độc vô cùng. Cao Trường Cung bởi gia thế mà ban đầu chịu khinh bỉ, nên chàng không có mấy ong bướm đáng chú ý. Tuy nhiên, chàng đặc biệt có một thanh mai trúc mã tên Trịnh Du. Trịnh Du cậy mình hiểu tính cách Cao Trường Cung nên giả vờ yếu nhược, bạch liên hoa, thường đánh trúng tâm lý Cao Trường Cung. Nếu không phải Trương Khởi bỏ đi, Cao Trường Cung bắt đầu thấy Trịnh Du không ổn, cho người điều tra, thì hẳn mãi mãi chẳng nhận ra bộ mặt thật của nàng ta. Lúc đầu tôi còn nghĩ Trịnh Du này có thể coi là vô tội, song không có quyền nhân danh tình yêu đi hãm hại người khác. Hóa ra nàng ta chẳng vô tội gì cho cam.
Ba tác phẩm này của Lâm Gia Thành có thể nói là được. Tôi thích chi tiết của Mị công khanh, thích nhân vật của Cảnh xuân Nam triều, và thích cách kể chuyện của Kiều kiều vô song. Nó chứng tỏ không có tác phẩm nào hoàn mỹ, đều có ưu khuyết riêng. Tuy vậy, đây vẫn là những tác phẩm cổ đại trùng sinh đáng đọc.
