Đàm Trung Phán
Tôi mới kiếm ra được Bài Thơ “Chăn Trâu” mà những ai đi vào Thiền Ðịnh đã thường thấy hình con trâu “Thập Mục Ngưu Ðồ” sẽ thích đọc để mà suy ngẫm về ý nghĩa thế nào là trạng thái “Con Trâu” ( Tâm của mình ).
Bài thơ “Con Trâu” gồm có 10 đoạn thơ do Y Sa phóng tác về “ Thập Mục Ngưu Đồ “ (10 tranh chăn trâu) của Thiền; không thấy tựa đề chung, nên tạm đặt là Chăn Trâu . 10 đoạn thơ này dựa vào bản thư họa do chính Y Sa thực hiện.
Tôi xin trích ra đây bài “Chăn Trâu” này với phần chú thích của một độc giả để quý vị thấy rõ nghĩa hơn.
Chăn Trâu
10 bài thơ nói đến 10 công năng tu tập. 10 giai đoạn Hành Thiền để được tĩnh tâm.
1. Tìm trâu
Đêm dài mỏi giấc chiêm bao Vài con én nhỏ bay vào hư vô Cuộc đi cuộc ỏ cuộc chờ Hành nhân hiu hắt lững lờ nguồn cơn.
Người hành giải (tu thiền) bắt đầu muốn thiền là bắt đầu muốn tìm xem tâm mình ỏ đâu. Lúc này chỉ thấy hư vô và tâm thì lững lờ chưa định hướng.
2. Thấy dấu
Người về tìm dấu chân xưa Chiều nghiêng cỏ dại rừng thưa lá vàng Người về cuộc mộng vừa tan Bờ khe lạnh bóng mây ngang lưng đồi.
Sau một thời gian tĩnh tâm thì thấy đươc chút ít, như thấy được dấu chân trâu (thoáng nhận ra tâm mình). Người này thấy được bờ khe và bóng mây mà khi xưa mình mải lo chuyện khác không thấy.
3. Thấy trâu
Tàn phai mấy độ phai tàn Ngẩn ngơ cát bụi vỡ tràn chân không Giật mình ta cuộc trùng phùng Phút giây hư thực vô cùng thực hư.
Nhận ra được bản chất của mình, thấy được tâm mình là tìm được con trâu (Trâu đây là Tâm mình)
4. Được trâu
Đón đưa nhau chẳng bến bờ Có không hồ dễ đợi chờ buồn vui Bước chân đi giữa cuộc đời Dang tay níu mộng môi cười thơ ngây.
Thiền định rồi sẽ thấy tâm của mình. Mình đã nắm được tâm nên
“Đón đưa nhau chẳng bến bờ”
Coi như đã biết nhìn vào nội tâm, biết mình là ai.
5. Chăn trâu
Có chi thường với chẳng thường Bước chân như vẫn bên đường chân như Không phù du – có phù du Trăm năm vệt khói sương mù những đâu.
Nắm giữ thân tâm làm một. Không còn phân biệt thường hay không thường, phù du hay không phù du. Coi như thành công trong việc hiểu mình và hiểu các pháp quanh mình. Nhìn thấy mọi sự đều giống nhau.
6. Cưỡi trâu về nhà
Ta cùng thả bóng cùng ta Trời bao xa – đất bao xa dặm này Sau gì đây – trước gì đây? Âm thầm núi biếc non mây rộn ràng.
Nắm bắt được thân tâm thì ung dung, tự tại. Thân và tâm là một không còn phải lo chăn dắt nữa
7. Quên trâu còn người
Gió ngát rừng hương trăng nở hoa Trời cao lồng lộng mấy yên hà Một mình ngồi lại bên sông vắng Mặc khách giang hồ lặng lẽ qua
Không còn phải chú ý đến tâm vì đã kiểm soát được tâm. Chuyện gì cũng mặc không vướng bận. Thấy mình tự do thong dong.
8. Người-trâu đều quên
Biển xanh qua mấy muôn trùng Trăng soi hờ hững – thuyền không hững hờ Gặp nhau là chút tình cờ Em ra trường mộng bài thơ vô đề.
Thiền định đến lúc thấy mình và tâm không còn nữa. Không lo đến tâm cũng không lo đến mình
”Em ra trường mộng bài thơ vô đề”.
9. Trở về nguồn cội
Mênh mông bóng núi chân ngày Vu vơ sóng cả đùa mây giang đầu Lung linh bóng nhạn qua cầu Lững lờ con nước một màu xanh xanh.
Trở về với cội nguồn. Không lo mình, không lo tâm Mọi sự đêu dễ dàng, nhẹ nhàng như không
10. Thõng tay vào chợ
Bóng vờn trên ngọn tủ sinh Gậy khua đầu gậy – giật mình thiên thu .
Từ đó hành giả có thể vào chốn đông người, thị phi mà không bị vướng mắc. Không sợ sanh tử. Đã chứng ngộ
Đây là 10 giai đoạn kiểm soát Tâm và hướng đến sự Tự Tại. Có khi mình đạt đươc. Nhưng sau khi đạt được rồi không có nghĩa là mình như thế mãi mãi . Vẫn phải giữ giới để tâm được yên như vậy.
Nếu mình không giữ giới thì tâm sẽ động lại, coi như con trâu xổng chuồng lại di phá làng, mình lại phải đi tìm trâu như bài thơ thứ nhất.
XXXXX
Ðọc xong 10 đoạn thơ này, tôi xin mạn phép viết ra dưới đây những cảm nhận của cá nhân tôi về cuộc đời trong những chặng đường tôi đã đi qua. Xin tạm gọi bài viết này là
CON TRÂU, CHẶNG ÐƯỜNG VÀ THƠ THIỀN
Tôi cũng đã có “Cái Có” rồi trở thành “Cái Không” của vật chất và tinh thần. Có, Không, Không, Có …Tôi đi tìm một cái gì đó nhẹ nhàng, thanh khiết, an tĩnh ngay trên thế gian này. Tìm mà chưa thấy (hay chẳng bao giờ thấy?) cái mình muốn tìm. Tôi chỉ thấy một nỗi buồn khó tả và rất là “một mình” .
ĐỘC HÀNH
Một mình lặng lẽ Ngồi nghe Kinh Phật. Một mình sự thật Theo ta vào đời. Một mình sao rơi Vào trong thế giới. Một mình vời vợi Ngóng đợi, ngóng trông. Một đời lông bông Ngóng trông chẳng thấy. Cõi đời ai nấy Bận rộn, lao đao. Một mình đi dạo Mặt đất, chân mây. Một đời loay hoay Đi tìm an lạc.
Dã tràng se cát Lấp đổ biển đông. Về trong cõi mộng Ta tìm thấy ta.
Vô Không September 1994
Tôi đi kiếm cái bình an cho tâm hồn bằng cách ngồi xuống đếm từng hơi thở của Vào Thiền để tập trung tư tưởng rồi nhẹ nhàng tránh được những động loạn trong tâm hồn:
THIỀN
Đêm khuya thanh vắng Căn phòng im lặng Ta ngồi ngay ngắn Trên chiếc gối mềm Đếm từng hơi thở .
Thế giới văn minh Mặc cho quay cuồng Thân ta tĩnh dưỡng Trong khí thở vào. Tình cảm rạt rào Lắng theo hơi thở. Cuộc đời đổ vỡ Việc sở, việc nhà Xin hãy trôi qua. Hồn ta an tĩnh Hiện tại là đây Thở ra, hít vào.
Vô Không April 1995
Có nhiêu đêm tôi đã không tài nào nhắm mắt mà ngủ được vì đầu óc tôi bị rối bời . Tôi đã tự đặt rất nhiều câu hỏi “Tại sao?“ cho riêng tôi mà chẳng tự mình trả lời được. Tôi đã bị rằn vặt vì những gì đã xẩy ra cho tôi. Tôi đã bị lôi cuốn vào những “stress” của công việc hàng ngày. Than thở với ai mà làm sao người khác thấu hiểu? Thân xác mệt mỏi rồi tôi chợt ngộ ra là chính tôi đã tự vật lộn với sầu, lo, ai oán … của Tương Lai, Hiện Tại và Quá Khứ của mình:
CHÁNH NIỆM
Dĩ Vãng đã qua mình ta biết, Tương Lai chưa đến có ai hay? Hiện Tại bình tâm ta đối diện, Định Mệnh rồi đây sẽ phô bầy. Quẳng gánh buồn đi, ta thiền, thở, Sầu, lo, oán, giận được ích chi! Hồn ta an trú Kinh, Sách Phật, Dĩ Vãng, Tương Lai: xin chào mi!
Vô Không August 1994
Tôi bắt đầu cảm thấy “at ease with myself” và ít hỏi
“Tại sao lại xẩy ra cho tôi như vậy?” nữa
Chắc là tôi bắt đầu “Thấy Trâu” của tôi rồi?
Sau những lần Thiền Ðịnh nửa đêm về sáng, tôi ngủ rất ngon, có lẽ là vì tôi đã chấp nhận là “đời là như vậy” rồi . Tôi đã bình tĩnh “ngồi xem Ciné của cuộc đời mình” qua bài “Thấy Gì”:
THẤY GÌ
Tôi đi giữa giòng đời Nghe tiếng nhiều người Nói nói, cười cười. Hầu như ai ai cũng sống vội? Sâu thẳm từ đáy nội tâm Tôi thấy Trống vắng như một mầu tang.
Tôi lang thang Trên đại lục trần gian Để sống với cõi tục. Tôi đã lớn lên Sông sáo, nổi trôi Với kiếp sống con người. Bỗng chợt thấy trong tôi Các khía cạnh cuộc đời Lẫn lộn với cảm nghĩ riêng tư.
Bao nhiêu năm Tôi đã lăn mình trong xã hội Và đời sống văn minh máy móc. Tôi đã cảm-nhận-thấy gì?
Thấy những người Trần tục như tôi Lăn mình như những hòn bi Ít khi thực sự được nghỉ, Ngày qua ngày vội vã, Chứa chất đầy tham, sân, si!
Những đêm khuya tạm lãnh cuộc đời Trong tĩnh lặng Bằng thiền định hay giấc ngủ nhẹ nhàng, Tôi thấy mình tôi Chu du trong vũ trụ, Bay trong không gian Giữa các tinh thể Nhiều sắc, nhiều mầu. Tôi lơ lửng giữa bầu trời Với trăng, gió và sao Gặp cha, thăm mẹ Và nhiều người đã qua đời Hoàn toàn trong tĩnh lặng.
Du hành trong vũ trụ Thật là thoải mái, Khác xa với đời sống ban ngày!
Rồi buổi sáng thức giấc Ngày qua ngày Lại hụp lặn với đời sống quay cuồng Và ban đêm quay trở về Với thiền định, tĩnh lặng Của riêng tôi.
Hoá ra … Cuộc đời là như vậy!
Vô không Tháng 11, 1997
Tôi thấy xung quanh tôi thiên hạ còn đang bị luôn cuốn vào những rằn vặt, ràng buộc, giận hờn, buồn phiền … mà ngay chính tôi cũng vẫn thường vướng mắc vào những tham, sân, si, hỷ, nộ, ái …Tôi đã “ghi lại vài dòng nhật ký” trong bài “Thân Tâm” dưới đây, như là một lời tự khuyên, tự cảnh tỉnh:
THÂN TÂM
Lắng tai nghe tiếng thở vào, Thở ra khoan khoái, rạt rào niềm thương. Chao ôi, nghiệp chướng, vô thường, Cớ sao tâm động: buộc, vương chuyện đời? Sân, si như sợi tơ trời, Để cho lơ lửng, bận đời làm chi! Trăm năm đời sống có gì, Khi thân nằm xuống, hồn đi về nguồn!
Vô Không June 1999
Một người bạn đã tặng tôi một cái cassette tape “Nhạc Kinh Tây Tạng” và trên xa lộ tới trường nơi tôi dậy, tôi bỏ tape lên nghe. Tôi nghe tiếng sáo, tiếng khánh, tiếng tụng kinh Tây Tạng … Tôi mơ hồ thấy tôi trở về một cõi xa xôi nào đó. Ở nơi này, đời sống không còn có những “stress”, buồn bực, tranh đua, lo nghĩ … nữa mà chỉ thấy một khoảng Không Gian lồng lộng tuyệt vời. Sau khi nghe cuốn băng này nhiều lần, tôi đã ghi xuống những cảm nghĩ thư thái nội tâm trong bài “Nhạc Kinh Tây Tạng” dưới đây:
NHẠC KINH TÂY TẠNG
Nghe Kinh Tây Tạng Hồn được trở về Như một đứa trẻ Từ lúc nằm nôi Một cõi xa xôi Ngồi trong lòng mẹ Vỗ về âu yếm Hồn tôi tan biến Trong tiếng sáo chiều.
Tiếng Kinh đều đều Hồn vào tâm thức Nhạc Kinh Tây Tạng Ru tôi rong chơi Trong cánh đồng rộng Với tiếng sáo chiều.
Nghe Kinh Tây Tạng Tôi thấy gió thổi Đời tôi thơi thới Rong chơi biển khơi.
Nghe Kinh Tây Tạng Trở về đồng hoang Giã từ gian nan Còn đâu ràng buộc.
Nhạc Kinh Tây Tạng Ru tôi nằm yên Thân này đã chết Hồn tôi bay bổng Về chốn bình an Rời cõi trần gian Nẻo về bên ấy.
Nghe Kinh Tây Tạng Văng vẳng bên tai: “Này này này nẻo về bên ấy, Mang mang theo cái tâm an lành!”
Nguyễn Đàm Duy Trung Cuối năm 2000
xxxx
Con Trâu của tôi đang ra đồng hoang để nhai cỏ. Cho dù sau này Con Trâu của tôi có bị Dê, Ngựa, Tuất, Hợi … tới húc hay khiêu chiến nó, Con Trâu này chỉ muốn đứng hóng gió, nhai cỏ, nghe tiếng sáo diều … Cùng lắm, thì Trâu này …sẽ húc lại một phen “giao hữu, thế thủ” mà thôi. Húc xong, Trâu sẽ bỏ đi nơi khác mà dong chơi. Trâu sợ bị “cái chạc buộc nó” lắm rồi.
Kẻ chăn châu sẽ cố gắng trông nom để cho Con Trâu nó sống trong đồng hoang rất là thoải mái mà thôi!
Ðàm Trung Phán Mississauga 2003
