“Bóng cây Kơ-nia” là bài thơ của nhà thơ Ngọc Anh phỏng dịch dân ca Hrê, được viết trong những năm 1957-1958. Bài thơ đã được nhiều nhạc sĩ phổ nhạc, trong đó nổi bật là 2 bài hát cùng tên của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu và nhạc sĩ Phan Thanh Nam.
Nhà thơ, nhà báo Ngọc Anh, tên thật Nguyễn Ngọc Anh (1932-1964) sinh tại Đại Lộc, Quảng Nam. Ông tham gia Chiến tranh Việt Nam từ năm 1957 tại chiến trường Tây Nguyên và mất vào năm 1964 tại Kon Tum. Ông có một số công trình nghiên cứu về văn hoá Tây Nguyên và một số bài thơ được độc giả biết đến.
Bài thơ “Bóng cây Kơ-nia” được sáng tác trong những năm 1957-1958 (theo nhà văn Nguyên Ngọc) lúc tác giả đang làm việc tại Ban Văn Sử Địa Trung ương. Bài thơ được in trong tập thơ “Tiếng hát miền Nam” do NXB Văn học in năm 1959. Bài thơ được phỏng dịch theo điệu Kachoi của dân ca Hrê. Nguyên văn bài thơ:
Trời sáng em lên rẫy Thấy bóng cây Kơ nia Bóng ngả che ngực em Về nhớ anh, không ngủ… Buổi chiều mẹ lên rẫy Thấy bóng cây Kơ nia Bóng tròn che lưng mẹ Về nhớ anh mẹ khóc… Em hỏi cây Kơ nia: – Gió mày thổi về đâu? – Về phương mặt trời mọc, Mẹ hỏi cây Kơ nia: – Rễ mày uống nước đâu? – Uống nước nguồn miền Bắc. Con giun sống nhờ đất Chim phí sống nhờ rừng Em và mẹ nhớ anh Uống theo nguồn miền Bắc Như bóng cây Kơ nia Như gió cây Kơ nia.
Bài hát “Bóng cây Kơ-nia” được nhạc sĩ Phan Thanh Nam phổ thơ Ngọc Anh trước bài hát của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu. Bài hát được ca sĩ Tường Vi thể hiện, được phát trên sóng của Đài Tiếng nói Việt Nam. Bài hát được nhận xét là “da diết tình cảm, nhiều cao trào, tuy nhiên giai điệu trúc trắc và hơi khó nghe”, đó là lý do bài hát ít các ca sĩ thể hiện lại.
Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu sáng tác bài hát này vào năm 1971 sau 6 năm công tác ở chiến trường miền Nam và Tây Nguyên. Được thể hiện đầu tiên bởi NSƯT Măng Thị Hội (lúc này vẫn đang học tại Nhạc viện Hà Nội), nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu nhận xét là “người thể hiện thành công nhất”. Bài hát được thể hiện nhiều trong các cuộc thi Sao Mai, Tiếng hát truyền hình ở các địa phương…
- Bài hát Bóng cây Kơnia và những điều ít người biết Lưu trữ ngày 29 tháng 11 năm 2010 tại Wayback Machine
