Suy tôn là hành vi đưa lên cao, đề cao một người nào đó
MỘT
Suy tôn là một cụm từ gốc Hán, thời phong kiến hay dùng.
Suy tôn là hành vi đưa lên cao, đề cao một người nào đó.
“Suy” nghĩa là bầu ra, tiến cử, đưa lên.
“Tôn” là tôn trọng, đề cao.
Người Việt vẫn có câu “tôn sư trọng đạo”, tức là:
“Đề cao người thầy, kính trọng nghề dạy”.
Từ điển Hán Việt của cụ Đào Duy Anh cắt nghĩa, “suy tôn” là tâng bốc lên.
Xét về mặt ngôn ngữ, từ “suy tôn” trong tiếng Hán đã được Việt hóa, cũng như rất nhiều từ tiếng Việt đang tồn tại.
Theo Từ điển tiếng Việt của nhóm Hoàng Phê, “suy tôn” là động từ, để chỉ việc đưa ai đó lên địa vị cao quý.
Từ này phổ biến thời phong kiến đứng đầu là vua, hoàng đế.
Chỉ vua/ hoàng đế mới được suy tôn, chứ nó không dành cho quan, dù quan thượng thư.
Nhóm bạn chăn trâu suy tôn Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi hoàng đế.
Bề tôi, đàn em suy tôn Lê Lợi làm vua Lê Thái tổ sau khi đánh dẹp được quân Minh…
Nếu không vua thì phải là trùm.
Các đầu lĩnh Lương Sơn Bạc suy tôn Tống Giang làm minh chủ.
Những phong trào nông dân khởi nghĩa suy tôn Phan Bá Vành, Nguyễn Hữu Cầu, Cao Bá Quát làm thủ lĩnh.
Nói tóm lại, suy tôn kiểu nào cũng đặc sệt phong kiến, mà phong kiến là một thể chế xã hội người cộng sản đã quyết đánh đổ, tiêu diệt.
Sau khi cách mạng vô sản thành công, người ta ít dùng, thậm chí không dùng từ “suy tôn” nữa.
Nó được thay bằng những từ “tín nhiệm”, bầu, bỏ phiếu, cho có vẻ dân chủ.
Thậm chí có ba mức:
Tín nhiệm cao, tín nhiệm, tín nhiệm thấp.
Cán bộ của nhà nước vô sản chứ có phải vua, đầu lĩnh, trùm giặc cỏ đâu mà “suy” với “tôn”!
Dễ tới hai phần ba thế kỷ, từ “suy tôn” bị nhốt trong từ điển, không ai cho nó ra sống với đời.
Làm gì còn vua, còn phong kiến mà thả ra.
Họa hoằn lắm, người ta mới dùng nó, nhưng để chỉ những con người không cụ thể.
Chẳng hạn như:
Suy tôn làm bậc thầy, suy tôn làm đại ca!
Mặc nhiên không đưa cụm từ “suy tôn” lên thượng tầng.
Từ ngữ tiếng Việt, cũng như dân tộc vậy:
Sống dở chết dở, bi khốc lắm!
Nay thì bỗng dưng cụm từ “suy tôn” được đắc dụng.
Chắc là người ta có ý lắm, cân nhắc lắm, chứ không phải vô tình, ngẫu nhiên.
HAI
“Ban Chấp hành Trung ương đã nêu cao tinh thần trách nhiệm, tập trung trí tuệ, thảo luận dân chủ, suy tôn, thống nhất rất cao với số phiếu tuyệt đối 100% bầu đồng chí Tô Lâm, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam giữ chức Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIII”
Phần trích dẫn trên lấy từ báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam và nhiều trang báo chính thống khác.
Đây là nội dung được báo chí Việt Nam đồng loạt đăng tải về sự kiện Chủ tịch nước Tô Lâm được bầu làm tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam:
Khi đưa tin, các báo đều đồng nhất sử dụng từ “suy tôn”, cho thấy đây là cách dùng chính thức của Trung ương Đảng.
Không ít người băn khoăn về nghĩa của từ “suy tôn”.
Theo từ điển Hoàng Phê, “suy tôn” là động từ, mang nghĩa “đưa lên địa vị cao quý”.
Từ điển còn đưa ví dụ:
“Suy tôn là bậc thầy”.
Từ này gốc tiếng Hán gồm “suy/thôi” (推), mang nghĩa tuyển chọn, tiến cử, tìm tòi, suy tính; và tôn (尊) mang nghĩa kính trọng, cao quý (sử dụng trong các từ tôn kính, tôn tính đại danh).
Tác giả Trần Bá Lãm, một viên quan thời Hậu Lê, có bài “Vịnh Trung Liệt miếu”, trong đó có hai câu:
“Họa tượng di dung nghiễm nhược tồn,
Đế quân nam bắc cộng thôi tôn.”
Dịch nghĩa:
“Dung nhan trong tranh tượng giống y lúc còn sống
Được các bậc vua chúa nam bắc đều suy tôn”
Thời Việt Nam Cộng hòa, nhạc sĩ Ngọc Bích và nhà văn Thanh Nam có bài hát “Suy tôn Ngô Tổng thống” về Tổng thống Ngô Đình Diệm.
BA
Lần đầu tiên trong văn sử nước Việt, có ba cụm từ đi liền nhau, mang tính bài trừ, phủ nhận, vô nghĩa và loại trừ nhau:
“Ban Chấp hành Trung ương đã nêu cao tinh thần trách nhiệm, tập trung trí tuệ, thảo luận dân chủ, suy tôn, thống nhất rất cao với số phiếu tuyệt đối”
Trướ c tiên, thảo luận dân chủ.
Sau đó đến suy tôn rồi “thống nhất rất cao.
Đã thảo luận dân chủ, sao cần suy tôn, đã suy tôn sao cần thống nhất rất cao?
Một điển hình thú vị về thành văn bản nhà nước.
Một là, “tuyệt đối” hơn rất cao nhiều lần.
Đã “tuyệt đối” thì không cần “rất cao”.
Thừa!
Hai là, đã “suy tôn” thì không cần “thống nhất rất cao”.
Ba là, đã “thảo luận dân chủ” thì không có “suy tôn” – trừ phi dành cho người đã khuất.
Nếu không phải sửa lại theo thứ tự ưu tiên sau:
Một là, “thảo luận dân chủ”!
Hai là, “thống nhất tuyệt đối”!
Ba là , quyết định “suy tôn”!
NGUYỄN THÔNG – KD – LÊ DŨNG
Nguồn: Facebook
