Femboy (/ˈfɛmbɔɪ/ ⓘ) là một tiếng lóng dùng để chỉ những người nam giới,[a] thường là người hợp giới, thể hiện bản thân bằng các hành vi hoặc phong cách được xem là nữ tính theo truyền thống, hoặc – đặc biệt trong cách viết biến thể femboi – để chỉ những người chuyển giới nam hoặc những người đồng tính nữ mang phong cách nam tính (butch lesbians).[1] Trong bối cảnh thẩm mỹ trên Internet, điều này có thể thể hiện qua việc đeo trang sức, mặc quần áo nữ tính, trang điểm hoặc có các hành vi nữ tính. Từ “femboy” có thể được sử dụng trong cả bối cảnh tình dục lẫn phi tình dục; nó không ám chỉ một xu hướng tính dục hay vai trò giới cụ thể nào.
Thuật ngữ này xuất hiện vào những năm 1990. Kể từ đó, nó đã trở nên phổ biến thông qua các diễn đàn trên Internet và mạng xã hội, khởi đầu từ 4chan rồi lan rộng sang các nền tảng khác như Reddit và TikTok, nơi các trào lưu hashtag như #femboyfriday đã thu hút sự chú ý của truyền thông. Trong lĩnh vực nghiên cứu về giới, thuật ngữ này cũng được sử dụng nhằm nhận diện cho những người chuyển giới; còn trong nghiên cứu về nội dung khiêu dâm, đây là một cách nhận diện vai trò phục tùng trong quan hệ tình dục và thể hiện những yếu tố thuộc về tưởng tượng tình dục.
Theo Dictionary.com, thuật ngữ femboy xuất hiện ít nhất từ những năm 1990. Đây là một từ ghép, kết hợp giữa fem (viết tắt của feminine – nữ tính, và femme – phụ nữ theo tiếng Pháp) và boy (cậu bé/nam giới).[1][2] Một trong những lần sử dụng sớm nhất của thuật ngữ này được ghi nhận trong ấn bản năm 1981 của cuốn Abbreviations Dictionary do biên tập viên kiêm nhiếp ảnh gia Ralph De Sola biên soạn.[3] Biến thể femboi sử dụng từ boi, một thuật ngữ trong cộng đồng LGBTQ.[1] Đến năm 2000, từ boi[4] đã được hiểu là để chỉ “một người đồng tính nam trẻ trung và hấp dẫn”. Ngoài ra, từ “boi” cũng được sử dụng như một cách viết thay thế cho “boy”, độc lập với bất kỳ ý nghĩa nào liên quan đến xu hướng tính dục.[5]
Femboy dùng để chỉ một người nam hoặc người phi nhị nguyên giới thể hiện vẻ nữ tính hơn so với hình ảnh nam giới truyền thống, bằng cách sử dụng các yếu tố mang tính thẩm mỹ và văn hóa vốn được xem là nữ giới.[6][7] Từ điển tiếng Anh Collins định nghĩa femboy là “một người nam có ngoại hình và đặc điểm hành vi được xem là nữ tính theo tiêu chuẩn thông thường”.[8] Theo Dictionary.com, biến thể femboi có thể dùng để chỉ những người chuyển giới nam hoặc những người đồng tính nữ mang phong cách nam tính (butch lesbian). Thuật ngữ này ban đầu được dùng với ý miệt thị những người nam không nam tính, nhưng sau đó đã được cộng đồng tái định nghĩa và sử dụng lại theo hướng tích cực.[6] Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nó vẫn có thể bị dùng như một lời xúc phạm đối với người chuyển giới nữ.[7] Femboy là một thuật ngữ liên quan đến cách thể hiện giới, không xác định xu hướng tính dục hay bản dạng giới của một cá nhân.[7]
Cũng như các thuật ngữ như sissy, femboy không chỉ được sử dụng trong nghĩa khiêu dâm; nó cũng có thể dùng để chỉ một người nam tham gia vào việc ăn mặc khác giới không mang tính tình dục hoặc có sở thích mặc đồ khác giới (transvestic fetishism).[9] Nhãn femboy được sử dụng trên các nền tảng như Tumblr để chỉ một vai trò tình dục đồng tính tương tự như vai trò của phụ nữ trong văn hóa phương Tây. Thuật ngữ này có liên quan đến các từ như boywife và pussyboy, khi được dùng để mô tả “những người nam nữ tính, bị thu hút bởi nam giới, tự nhận bản thân là người chỉ muốn được thụ động và được người nam tính, đóng vai trò chủ động, xâm nhập”.[10] Richard Vytniorgu cho rằng những nhãn như vậy “giúp các blogger kết nối giữa đối tượng họ khao khát về mặt tình dục và vai trò tình dục của bản thân, tạo nên một dạng bản sắc mà người khác có thể đồng cảm hoặc nhận diện được”. Ông xem những người sử dụng các nhãn này như đang chia sẻ một “bản sắc thụ” (bottom identity) tương đồng với những người đồng tính ở các nền văn hóa phi phương Tây.[10] Femboy đã trở thành đối tượng bị fetish hóa (gán yếu tố khêu gợi, kích dục quá mức), và các nhóm femboy đôi khi bị cho là có tính loại trừ trong việc chọn ai được tham gia, tạo nên sự phân biệt giữa “người trong nhóm” và “người ngoài nhóm”.[11]
Một phân tích vào năm 2022 về những nhà sáng tạo nội dung nam có lượng người theo dõi nhiều nhất trên TikTok đã ghi nhận sự hiện diện của các đặc điểm nữ tính, chẳng hạn như việc nhuộm tóc và đeo trang sức. Nghiên cứu cho thấy những người sáng tạo hàng đầu trên nền tảng này “khá đồng nhất; […] hầu hết đều là người da trắng, thân hình săn chắc, trẻ tuổi, có gương mặt đối xứng hoàn hảo hoặc gần như hoàn hảo, và chăm chút ngoại hình đáng kể”. Bài viết cũng chỉ ra rằng các nhà sáng tạo nam đã sử dụng thuật ngữ này như một cách thay thế cho các nhãn “nữ tính” và “đồng tính”.[12] Một femboy có thể tham gia vào việc đảo trang.[9] Những trang phục gắn liền với thẩm mỹ femboy bao gồm váy ngắn, đầm và vớ cao đến đùi.[6][13] Nhà nghiên cứu Jules Joanne Gleeson cho rằng các femboy trên 4chan “thường nhưng không phải lúc nào cũng sử dụng hormone thay thế (HRT) để hỗ trợ”. Nhiều femboy lý tưởng hóa hình thể nữ tính với phần ngực phẳng, dẫn đến việc một số người sử dụng các loại thuốc thuộc liệu pháp hormone kết hợp với các chất được cho là có tác dụng ức chế sự phát triển của ngực. Yếu tố trẻ trung trong văn hóa femboy cũng đặt ra câu hỏi về việc một người có thể là một femboy trong bao lâu.[14]
Đối với những người chuyển giới từ nam sang nữ, việc trở thành một femboy có thể là cách để tránh những khó khăn y tế liên quan đến quá trình chuyển giới. Gleeson cũng đề xuất rằng việc tồn tại của hình mẫu femboy là một phương thức để thoát khỏi cả sự kỳ thị chuyển giới từ bên trong lẫn bên ngoài, đồng thời né tránh “sự kỳ thị đặc biệt” mà phụ nữ chuyển giới thường phải đối mặt. Bà xem femboy là một “hiện tượng nữ tính do chính bản thân tạo ra”, mang tính đối kháng với các thực hành y học truyền thống liên quan đến chuyển giới, và là một ví dụ cho thấy “tình trạng bất ổn của các mối quan hệ giới hiện đại”.[14]
Femboy có nét tương đồng với thuật ngữ shemale ở chỗ cả hai đều dùng để chỉ những người thể hiện đồng thời các đặc điểm nam tính và nữ tính; họ thể hiện sự nữ tính một cách nhẹ nhàng, tinh tế mà không cần đến các yếu tố cơ thể mang tính khêu gợi thường thấy ở nữ giới, như vòng một lớn. Trên tạp chí học thuật Porn Studies, Emerald Vaught cho rằng khái niệm femboy bao gồm cả những người nam cisgender nữ tính và – dù thiếu những đặc điểm nữ tính về mặt cơ thể – cả phụ nữ chuyển giới đóng vai trò thụ động. Trong lĩnh vực khiêu dâm, bà nhận thấy femboy có chung đặc điểm “ngoại hình trẻ trung” với twink, và đại diện cho “một yếu tố tưởng tượng tình dục” gắn với sự nữ tính của người chuyển giới.[9]
Sau khi thuật ngữ này được cộng đồng mạng tiếp nhận và sử dụng lại, các cộng đồng femboy bắt đầu hình thành. Khoảng năm 2018, từ femboy hầu như chỉ xuất hiện trên 4chan, đặc biệt là ở diễn đàn /lgbt/. Về sau, thuật ngữ này trở nên phổ biến hơn trên các nền tảng như Reddit và TikTok.[6][14] Reddit đã lưu trữ cả nội dung femboy mang tính tình dục lẫn phi tình dục. Cộng đồng r/feminineboys được thành lập từ năm 2012 và đến tháng 5 năm 2025 đã có 303.000 thành viên. Trang này cũng có các cộng đồng mang nội dung khiêu dâm như r/FemBoys.[11][15] TikTok đã được coi là một “không gian an toàn” cho phép tự do thể hiện bản dạng giới.[16] Thẩm mỹ femboy từng được so sánh với các hình ảnh trong văn hóa đại chúng như Harry Styles;[12] các trào lưu lan truyền như #FemboyFriday và các meme như “Femboy Hooters” đã góp phần làm cho phong cách này trở nên phổ biến rộng rãi.[6][15] Hiện nay có một phiên bản cờ tự hào femboy không chính thức, gồm bảy sọc ngang với các màu hồng, hồng nhạt, trắng và xanh nhạt. Mỗi màu đại diện cho một khía cạnh trong bản sắc: thẩm mỹ nữ tính, hành vi nữ tính, bản dạng phi nhị nguyên giới và yếu tố nam tính.[17]
Theo Aye Lei Tun, văn hóa femboy đã xuất hiện trong Cuộc Cách mạng Mùa xuân của Myanmar, nhằm phản đối chính quyền quân sự lên nắm quyền sau cuộc đảo chính năm 2021. Trong các cuộc biểu tình, trang phục femboy được sử dụng như một cách để thu hút sự chú ý, và cả những người biểu tình không phải femboy cũng mặc những trang phục phi chuẩn giới để thể hiện quan điểm. Tun xem việc du nhập văn hóa femboy – vốn còn xa lạ với Myanmar trước đây – như một chiến thuật hướng tới một cuộc cách mạng tư tưởng xã hội và văn hóa.[18] Một ấn phẩm năm 2021 của Viện ISEAS – Yusof Ishak mô tả các hoạt động femboy chống lại chính quyền quân sự đã tạo ra sự thách thức đối với tính chính danh của chế độ, và so sánh điều này với phong trào phản đối sự can thiệp của Hoa Kỳ vào Chiến tranh Việt Nam cùng khẩu hiệu phản chiến nổi tiếng “hãy làm tình, đừng gây chiến”.[19]
Thẩm mỹ femboy được Vice News mô tả là “phá vỡ các chuẩn mực nam tính truyền thống”, cho thấy rằng “những quy chuẩn giới mang tính áp đặt đang dần bị phá vỡ”.[6][16] Trên TikTok, phong cách này đã trở nên phổ biến, tuy nhiên những người sáng tạo nội dung theo phong cách femboy cũng đã phải đối mặt với các lời đe dọa kỳ thị đồng tính và đe dọa bạo lực.[16]
Một số nhà phê bình cho rằng femboy góp phần duy trì sự thống trị của nam giới và phớt lờ những cuộc thảo luận hiện có về bản dạng giới.[12][20] Trong một bài viết trên Mission, Marissa Lee chỉ trích những femboy dị tính vì đã “tự nhận công lao trong việc phá vỡ các ranh giới giới tính” nhưng lại “gần như không đóng góp gì cho cuộc đối thoại về sự linh hoạt trong bản dạng giới. Thậm chí, [sự tồn tại của femboy] còn nhấn mạnh hơn nữa tính nam giới bao trùm trong xã hội.”[20] Một bài viết trên tạp chí Social Media + Society cho rằng “thẩm mỹ femboy” của những nhà sáng tạo nội dung nổi tiếng nhất trên TikTok “phản ánh và củng cố các mô hình bất bình đẳng giới hiện có”, đồng thời không thực sự thách thức những quan niệm nam tính mang tính dị chuẩn hóa (heteronormative):[12]
Khi, và nếu, nam giới vượt qua ranh giới giới tính […], họ thường làm điều đó trong khi vẫn ngầm duy trì các đặc điểm của nam tính thống trị (hegemonic masculinity), kết hợp hành vi của mình với lời bài hát và cử chỉ cơ thể mang tính tình dục hóa phụ nữ, đồng thời tái khẳng định sự nam tính, tự tin và sức mạnh như một hình thức “phục hồi” dị tính (heterosexual recuperation).
Các phong trào cực hữu (alt-right) và các phong trào chống giới (anti-gender movement) cho rằng sự xuất hiện của femboy là hệ quả của thuyết âm mưu hóa chất LGBTQ, bên cạnh những niềm tin như “loài ếch bị biến đổi giới tính”. Những nhân vật như Guillaume Faye đã gọi hiện tượng nữ tính hóa xã hội là một biểu hiện của sự suy tàn của xã hội phương Tây.[21]
- Tomboy – chỉ các cô gái có hành vi được xem là điển hình của con trai
- E-girl và e-boy
