Đọc Chậm

600.000 thanh niên Hàn Quốc không tìm việc, cũng chẳng muốn đi làm?

Trong tuần mình có đăng 1 cái status của VTV xong rồi nhiều bạn vào cãi nhau, trong đó có người quen của mình. Mình lướt status qua có nhiều bình luận cho thấy một số định kiến khác nhau, có bạn còn quote cả một số bài đọc rồi nói như đúng rồi về research mảng này. Mình có funding và đang làm 1 project nho nhỏ với đồng nghiệp Hàn Quốc cũng 2 năm rồi về mảng này mà cũng chưa dám mạnh miệng như vậy, nên mình ở đây share những gì mình biết. Đây là một chủ đề khá phức tạp.

Thứ nhất, tin này nóng lên là vì VTV đăng lại cái tin ở Hàn Quốc cũng hơn 2 tháng rồi, update số liệu của Statistics Korea.

Theo đó là mặc dù tỷ lệ thất nghiệp trong giới trẻ Hàn Quốc giảm, nhưng được cho là một phần vì một số trong đó bỏ hẳn tìm việc làm. Nếu không tìm việc thì sẽ không tính vào số thất nghiệp nữa, mà tính vào một cái khái niệm gọi là NEET (Not In Employment, Education, or Training). Nghĩa là không làm gì cả. Nó có một phần chung nhưng không hoàn toàn với định nghĩa “economic inactive” của Châu Âu. Châu Âu cũng có khái niệm NEET riêng.

Điều thú vị là trong khi thất nghiệp (tức là người chủ động tìm việc mà chưa có việc) trong giới trẻ của Hàn có xu hướng giảm, thì nhóm NEET lại tăng lên cao kỷ lục. Tức là họ bỏ cuộc chứ thị trường thì vẫn có việc làm mới cho giới trẻ.

Hàn Quốc ghi nhận gần 600.000 thanh niên “rút lui” khỏi thị trường lao động trong năm 2024 – con số cao kỷ lục, phản ánh tình trạng mất động lực, lệch pha kỳ vọng và gia tăng mệt mỏi trong giới trẻ.

Theo báo cáo mới công bố của Cơ quan Thông tin việc làm Hàn Quốc (KEIS), số thanh niên từ 15 – 34 tuổi không tham gia vào các hoạt động kinh tế – tức không đi làm, cũng không tìm việc – ở quốc gia này đã đạt mức 590.000 người trong năm 2024, tăng thêm 197.000 người so với năm 2019.

Những người này được phân loại là không hoạt động về mặt kinh tế, tức là đã ngừng tìm việc trong vòng 1-3 năm sau khi hoàn tất đào tạo nghề hoặc sau khi nhận trợ cấp tìm việc.

Tính đến tháng 12-2024, thời gian nghỉ trung bình của nhóm này đã lên tới 22,7 tháng. Lý do phổ biến nhất khiến họ quyết định rút khỏi thị trường lao động là do thiếu động lực tìm việc (38,1%), do tập trung học hành hoặc phát triển bản thân (35%), kiệt sức (27,2%) và vấn đề tâm lý (25%).

Bài trên Tuổi Trẻ: Gần 600.000 thanh niên Hàn Quốc không tìm việc, cũng chẳng muốn đi làm

Một điều thú vị là trong khi NEET ở Châu Âu đi theo xu hướng giảm, NEET ở Hàn Quốc tăng. Đây là điều cho thấy NEET là một hiện tượng toàn cầu, mà thứ có tính so sánh được ở Trung Quốc là hiện tượng nằm thẳng. Nhưng trong khi Châu Âu có xu thế giải quyết câu chuyện này tốt hơn, thì phía Hàn lại xấu đi. Số liệu của China thì cho rằng nó cũng tốt hơn, nhưng mình thì tạm thời duy trì một chút nghi ngờ về số thống kê của China trong bối cảnh nhiều áp lực lên địa phương.

Xu thế NEET ở Châu Âu

Xu thế NEET ở Hàn

Ở đây mình muốn nói thêm, là có bạn quote số Việt Nam là 1,35 triệu theo định nghĩa NEET (không việc làm, học tập hay tham gia đào tạo). Vì vậy đây không phải chỉ Châu Âu hay Hàn Quốc mới có.

Vì sao gần 600.000 thanh niên Hàn Quốc không tìm việc, cũng chẳng muốn đi làm?

Có nhiều nghiên cứu về chủ đề này, bao gồm cái survey của chính phủ Hàn chỉ ra

• thiếu động lực tìm việc (38,1%),

• tập trung học hành hoặc phát triển bản thân (35%), [nhưng lưu ý là họ không đang tham gia chương trình đào tạo chính qui và bằng cấp nào]

• kiệt sức (27,2%)

• vấn đề tâm lý (25%).

Tuy nhiên, trước khi phân tích số liệu, trên cơ sở là người làm project liên quan đã 2 năm, mình muốn xâu chuỗi lại vấn đề như vầy:

1. Trong một bài trình bày về phương pháp nghiên cứu ngành kinh tế lao động về chủ đề này mà mình dự ở Mỹ năm ngoái, thì vấn đề lớn nhất là về data. Đa số data ngành này là dự trên survey. Câu hỏi là người trả lời survey (tức là người đang không làm việc) trung thực đến đâu (nghĩa là có thể không hoàn toàn nói hết sự thật có chủ đích hoặc vô thức) là một thách thức. Vì vậy phân tích dữ liệu luôn phải thận trọng và có tư duy phản biện với dữ liệu thu thập.

2. Chất lượng data là một câu hỏi vì nhiều data sẽ bị gián đoạn trong lĩnh vực này

3. Một vài nghiên cứu tiến hành DiD ví dụ bài bên dưới đã qua bình duyệt và đăng thì thật sự nghiêm túc mà nói không đáp ứng tiêu chuẩn chặt về DiD, vì vậy mối quan hệ nhân quả là một nghi ngờ. Vì vậy họ không đăng trên tạp chí top về ngành đòi hỏi cao về kỹ thuật đó.

Nói cách khác, những “nghiên cứu” trong ngành này, bao gồm những gì mình làm, cần thành thật hơn, và đa số thành thật, để khẳng định là chúng ta đang làm thầy bói mù xem voi với một lĩnh vực rất phức tạp và đầy định kiến.

Như một số comment mình đọc được cho thấy mọi người có rất nhiều định kiến kiểu:

“người trẻ lười biếng”

“người già không chịu hiểu”

“lo cho VN đi, nói gì Hàn Quốc”

Thực tế mà nói, đây là cách tiếp cận rất thiên lệch và nguy hiểm cho một vấn đề rất quan trọng và có khả năng sẽ (thậm chí đang) ảnh hưởng tới thị trường lao động cho giới trẻ.

Những câu hỏi cần đặt ra và nên đưa lên bàn cân tìm hiểu kỹ, đó chính là đâu trong các nguyên nhân đang dẫn đến tình trạng bỏ cuộc trong giới trẻ.

Một số điều mình tổng hợp từ các nghiên cứu về chủ đề này mà có ít nhiều số liệu và “bằng chứng thực nghiệm” (nhưng không đủ mạnh để kết luận nhân quả)

1. thiếu động lực vì công việc không phù hợp, số việc làm có chất lượng tương xứng

2. “lệch pha” giữa kỳ vọng nghề nghiệp và thực tế việc làm ngày càng nghiêm trọngkhi thiếu hụt công việc phù hợp với trình độ học vấn của người trẻ. [báo cáo chính phủ Hàn]

3. các công ty lớn và người có vị trí sẵn làm thị trường việc làm khó hơn cho người trẻ (như một bài viết hồi tháng 5 “The job market’s focus on experienced workers and on-demand hiring is making it harder for young job seekers.”)

4. Cấu trúc Chaebol đóng góp vào đó (The Paradox of the Prestige Economy: How Chaebols Drive Youth Unemployment in South Korea)

5. Họ tham gia một nền kinh tế khác

6. Họ có bank of mum & dad lo liệu

“Young people feel motivated to seek employment only when there are good job opportunities available. However, the number of jobs that provide such motivation has been decreasing,” she explained.Oh added, “The job competition ratio, which is the number of job seekers for available positions, continues to rise. As private investment decreases and consumer spending declines, companies hire less, reducing the number of good job opportunities.”

Bank of Mum & Dad vẫn đang tài trợ cho các “NEET trung niên”

Tựu trung lại, có 3 nhóm lý do:

• Supply side: Thiếu việc làm chất lượng, độ vênh giữa đào tạo và nhu cầu công việc tốt

• Institutional factor (frictions): Rào cản thể chế khiến thanh niên khó kiếm việc hơn gia đình giàu và người có kinh nghiệm

• Demand side: Động lực tìm việc (tâm lý, áp lực xã hội, có lựa chọn khác, bao gồm không làm gì cả ba má nuôi)

Nhưng cái nào là chính, nguyên nhân, thì rất khó có một phân tích định lượng tạo ra được bằng chứng nhân quả.

Vì vậy, các bạn khi thảo luận về vấn đề này cần rất thận trọng. Và do đó các chính sách và giải pháp đưa ra nên được cân nhắc thận trọng.

Và do đó, người già nói người trẻ lười, hay người trẻ nói người già thiếu thấu hiểu, đều có thể có phần đúng, nhưng không ai nên nâng cao quan điểm kiểu người kia không biết gì.

Thị trường trong tuần: từ hưng phấn chuyển sang chơi “cổ phiếu rác”

Những cổ phiếu giá siêu thấp có lượng giao dịch tăng đột biến, có lúc lên đến 15% khối lượng giao dịch của Mỹ, có con khối lượng giao dịch tăng vài trăm nghìn phần trăm. Zero-day option cũng tăng kỷ lục, nhạc đang ở cao trào chưa có tín hiệu dừng.

Và tất nhiên, dư nợ Margin lại lập kỷ lục

Khi nào nhạc sẽ dừng?

Mình không biết timing lần này nhạc kéo dài bao lâu, nhưng mình đoán các tin sẽ kéo tình hình thay đổi bao gồm:

1. Lạm phát tăng. Đây gần như là chắc chắn, CNBC chỉ ra là trong mùa thu, giá hàng sẽ tăng vì nhiều nguyên nhân.

2. Lãi suất cho vay dài hạn có thể sẽ không giảm hoặc giảm ít dù Fed cắt lãi suất.

   Một điều mà các economist đang cãi nhau là phần Fed cắt lãi suất (là lãi suất rất ngắn hạn) sẽ ảnh hưởng đến lãi suất cho vay như thế nào. Điều này phụ thuộc vào mức độ deregulation của ông Trump có thể giúp bank tháo vốn trung dài hạn tới đâu. Về cơ bản, deregulation cũng phần lớn tác động đến lãi suất ngắn hạn mà thôi.

3. Earnings growth chủ yếu tập trung vào nhóm Mag 7, nhóm còn lại vẫn lê lết. Thị trường đang kỳ vọng nhóm 493 còn lại sẽ được kéo lên mạnh, mình cho rằng rất có thể sẽ thất vọng với nhóm 493 này, và nhóm meme.

Khi lãi suất Fed giảm lần đầu, lạm phát tăng, lợi suất trái phiếu dài hạn vẫn cao, và earnings nhóm ngoài Mag 7 gây thất vọng, có thể đó là lúc nhạc tắt. Thời điểm đó có thể là vài tháng sau.

Còn hiện tại, thì FT nhắc mọi người là chốt tuần đang ở valuation đỉnh cao, tâm lý ở mức độ “rất hưng phấn”. Góc nhìn của mình bên dưới

Kết tuần: FT nhắc bà con valuation của cổ phiếu ở đỉnh cao thời đại. Nhưng cung tiền M2 của thế giới thì đã vượt đỉnh. Và chỉ số sản xuất đa số nền kinh tế lớn là down hoặc đứng yên.

Tóm lại: tiền bơm ra nền kinh tế tăng, nhưng không vào sản xuất mà đẩy giá tài sản.Nhiều nơi mọi người vẫn kêu gọi đem tiền vào sản xuất, nhưng ngược lại công ty sản xuất thì đang sa thải và mức độ quá công suất sản xuất của nhiều ngành ngày một tăng.Tiền vì vậy đi vào bất kỳ tài sản nào mà họ thấy có cơ hội, bao gồm tài sản niêm yết đại chúng (cổ phiếu, bđs, crypto), private equity, AI startup và … sưu tầm Labubu.

Và cuối tuần cụ Trump mở thêm một music mới cho thị trường: cho phép 401k mua crypto. Music tiếp theo có lẽ là ép công ty niêm yết lớn mua crypto làm tài sản dự trữ thanh khoản (tiền và tương đương tiền)

DJ còn chơi sung như vậy, thì muốn nhạc dừng liền sẽ không hề dễ.

Tuần sau thị trường sẽ bàn nhiều về “tariff end game” vì 1/8 sắp tới. Nhưng không ai biết ông Trump sẽ chơi gì, nên chỉ ngồi đợi thôi. Phản ứng tạm thời của thị trường là họ tin rằng nếu không chốt được gì đáng kể, ông Trump sẽ TACO bằng cách này hay cách khác.

Sự chủ quan này có thể dẫn đến một kết quả là ông Trump sẽ lao tới chơi luôn các quả thuế quan nặng vì ổng thấy thị trường “không sợ”.

Complacency, however, introduces a new kind of risk. If markets become desensitized to Trump’s tariff threats, they may no longer serve as an effective check on potentially harmful policies. Freed from that constraint, Trump could be emboldened to move forward with measures his administration has so far been reluctant to implement.

It’s a classic “boy who cried wolf” dynamic. In the early stages, Trump’s aggressive rhetoric helped bring negotiating partners to the table without triggering the worst-case economic scenarios, largely because the market backlash acted as a deterrent. But as investors increasingly dismiss his tariff threats, the likelihood that he will follow through on them grows. And if that happens, the long-feared consequences could finally materialize: higher consumer prices, reduced trade, disrupted supply chains, and slower long-term growth.

Why Markets May Soon Call America’s Tariff Bluff

Để tác động này rõ ràng, cũng sẽ mất mấy tháng.

Anh Tom Lee cho rằng khi mà thị trường vẫn còn nhiều nghi ngờ, lực tăng sẽ tiếp tục vì nó chưa đạt đến mức điên rồ (market mania). “Markets don’t peak when investors are still skeptical”. Anh tin rằng thị trường vẫn chưa fully play cái game cắt lãi suất mùa thu nên sẽ còn phải lên nữa.

Về context của các thông số này, bạn có thể tham khảo bài Đọc Chậm của mình tuần trước.

Bài đọc mình giới thiệu tuần này

The economics of superintelligence

Bài rất hay và thú vị kỳ này của Economist với 2 quan điểm ngược chiều về tác động của một nền kinh tế nơi mà các con AI siêu thông minh đóng vai trò chủ chốt. Liệu nó sẽ khiến kinh tế tăng vùn vụt và do đó khiến giá tài sản và lạm phát tăng cao, hay gây suy thoái?

How a well-timed kind word can change everything

Economics teaching has become the Aeroflot of ideas

Nguyên nhân đằng sau việc đóng cửa loạt phòng giao dịch của ngân hàng

Pha lật kèo xuất sắc mà anh em banker rất nên đọc. Hayes Calls for All Rate-Rigging Convictions to Be Overturned Tóm lại xử các vụ thao túng thị trường thì vẫn phải trả lời câu hỏi “bằng chứng đâu”. Và cái tưởng là “bằng chứng thép” gần 5 năm trước bị lật kèo ngoạn mục.

Green Finance

Chuyên mục này rất đáng chú ý vì nó sẽ vẫn là một core part của financial world ở Việt Nam trong 5-7 năm tới.

Nature Risk Is Financial Risk

Has Trump Killed Green Finance? Yes, and No.

Việt Nam đang FOMO tín chỉ carbon removal. Đụng vào đi rồi biết 🙂

Bất ngờ với thị trường tín chỉ loại bỏ carbon hàng tỉ đô

Is Trump About to Fire the Fed Chair?

Cho đến lúc này cụ Trump nói cụ sẽ không sa thải cụ Powell.

Pha check VAR trong tuần của 2 cụ y như một show truyền hình thực tế.

Vụ này dzui: “we end up with an A.I. versus A.I. type of situation.”

Employers Are Buried in A.I.-Generated Résumés

Chúc các bạn cuối tuần vui vẻ.

Bạn nào chưa đăng ký Đọc Chậm mà muốn qua năm mới có mấy bài như vầy để đọc cuối tuần thì có thể đăng ký ở bên dưới nha, hổng tốn tiền.