Thầy cô thời ấy
Tức là vào thời bố mẹ tôi bắt đầu đi dạy, khi tôi đã đủ lớn để nhận ra họ là giáo viên, khoảng những năm 1980. Ấn tượng trong tôi đó là, thầy cô, bao gồm cả bố mẹ tôi lúc bấy giờ, đi dạy không chỉ truyền đạt kiến thức, mà còn là người giúp định hình nhân cách học trò.
Bố tôi, cả đời là giảng viên Đại học, rất hiếm khi cho sinh viên rớt. Ông tin vào cơ hội thứ hai, tin rằng sự nghiêm khắc cần đi đôi với sự thông cảm và thấu hiểu.
Còn mẹ tôi, một cô giáo dạy Văn cấp 2, (sau này là một cô Hiệu trưởng) luôn coi hoàn cảnh và giáo dục của gia đình là nguyên nhân chính tạo nên học sinh cá biệt, chứ không phải do bản thân đứa trẻ ngỗ nghịch.
Câu thơ mẹ tôi thường nhắc nhất là “ngủ thì ai cũng như lương thiện…hiền dữ phải đâu là tính sẵn, phần nhiều do giáo dục mà nên” (trích). Là giáo viên chủ nhiệm, có học sinh trong lớp bỏ học, bà luôn đến tận nhà dỗ dành, khuyên nhủ, tạo điều kiện để học sinh quay lại lớp, bà lo lắng cho học sinh không khác gì lo cho con.
Tôi còn nhớ mãi câu chuyện của một anh giờ là đại gia, nhà nằm liền nhau trên con đường được mệnh danh là “phố đồ cổ”. Anh thường nhắc lại đầy tự hào về những ngày khó khăn được mẹ tôi yêu thương, quan tâm, động viên: “Cô đến tận nhà, leo 5 tầng thang bộ, động viên khi thấy anh nghỉ học. Anh cảm động, thấy cô thương mình quá nên đi học lại, không bỏ cuộc”.
Cái “tâm” của người thầy cô ngày xưa không chỉ nằm ở trình độ chuyên môn, mà còn ở sự quan tâm chân thành đó. Họ coi việc dõi theo và uốn nắn học sinh là nhiệm vụ thiêng liêng, chứ không chỉ là hết giờ giảng là xong, đã hoàn thành trách nhiệm. Thời những năm 80, mỗi khi biết có phụ huynh bỏ bê, đánh mắng con, mẹ tôi đều trao đổi và tìm cách cho họ hiểu rằng trách phạt, đánh mắng, không bao giờ là phương pháp tốt. Càng là học sinh cá biệt hay hoàn cảnh gia đình đặc biệt, càng được bà quan tâm nhiều hơn.
Tôi phải thừa nhận mình không thừa hưởng đủ những kiên trì và tận tâm đó. Tôi vẫn có chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp riêng, nhưng so với bố mẹ mình thì rất khác. Bố mẹ tôi được học trò quý trọng, đơn giản vì thương học trò, tự coi trách nhiệm uốn nắn là của mình theo các nguyên tắc và đạo đức xã hội. Đến thời của chúng tôi, học trò đã được khuyến khích phản biện, có chính kiến…và trách nhiệm của người đứng trên bục giảng cũng rất khác.
Tôi không thích sự gò bó. Tôi theo chủ nghĩa tự do, thích bay nhảy. Tôi đi dạy mà đeo bông tai một bên, thấy học trò quay cóp thì không lập biên bản nhưng chỉ cho tối đa 5 điểm công chép, quá mức đó mới tịch thu tài liệu! Tôi cho học sinh chơi trong giờ học, miễn là chúng không gây ồn ảnh hưởng lớp bên cạnh, hết giờ thuộc bài và nắm được cấu trúc câu, về nhà không cần làm bài tập.
Cách dạy của tôi khiến các đồng nghiệp lo lắng, họ sợ tỷ lệ điểm lớp tôi sẽ kéo cả khối xuống theo và gây “thị phi”, dù học trò thì vui sướng.
Nếu phải so sánh, tôi nghĩ mình là Gen X nhưng mang trong mình tư tưởng của Gen Z ngày nay. Thế nên, tôi quyết định… cao chạy xa bay vì biết mình không hợp với môi trường nghiêm túc này.
Còn một nguyên nhân nữa là tôi tự biết mình không thể kiên nhẫn, cố công tìm ra những điểm lấp lánh trong những học trò cá biệt như mẹ tôi. Tôi muốn quan tâm và tập trung cho những học sinh thực sự giỏi, hiếu học, đã ngoan sẵn *cười, một sự “bất công” mà với tôi là hợp lý!
