Lạc quan là tốt, nhưng cần chú ý gì?
“Phản ứng ngược” có thể xảy ra
Như đã nói, nhiều người lựa chọn bắt đầu mục tiêu vào đầu năm mới do fresh start effect. Thế nhưng không phải lúc nào hiệu ứng này cũng hiệu quả.
Theo một nghiên cứu đăng tải trên tạp chí Management Science, fresh start effect chỉ phát huy tác dụng khi thành tích năm cũ của bạn chưa được như mong muốn. Còn nếu bạn thành công trong năm cũ, thì phản ứng ngược lại sẽ xảy ra – bạn có xu hướng ngần ngại và mệt mỏi hơn với mục tiêu năm mới.
Bởi bản chất fresh start effect là một cách “cài đặt lại” tâm trí, thế nên khi bạn thất bại trong năm cũ thì việc này sẽ giúp bạn quên đi điều đó. Nhưng nếu bạn thành công, bạn đâu có nhu cầu quên đi ký ức về sự thành công ấy?
Đó là còn chưa kể, việc đặt thêm mục tiêu lúc này có thể làm bạn thêm chán nản, mệt mỏi và giảm hiệu suất công việc. Vì vậy các nhà nghiên cứu cho rằng, hãy đánh giá chi tiết và khách quan hành trình bạn đang đi, và lựa chọn thời điểm thích hợp nhất nếu muốn “làm lại từ đầu” một điều gì đó.
“Làn sóng” dopamine rồi cũng qua đi
Do cơ thể có cơ chế tự cân bằng hormone, nên sau giai đoạn “high” dịp Tết thì lượng dopamine tiết ra sẽ giảm xuống. Trong khi đó sức mạnh ý chí của chúng ta vốn có hạn, nên khi không còn cả hai yếu tố này ta sẽ mất động lực rất nhanh.
Vì vậy khi bạn đang “cao hứng”, hãy suy nghĩ thật kỹ trước khi đặt ra bất kỳ mục tiêu nào. Bởi khi mất động lực, chúng ta rất dễ trì hoãn hoặc từ bỏ kế hoạch. Đặc biệt, trước một mục tiêu quá xa vời hoặc nhiều thử thách, não bộ sẽ ra tín hiệu khiến con người “tê liệt” để bảo vệ ta trước cảm giác thất bại.
Một ví dụ điển hình là các phòng gym thường ghi nhận lượng đăng ký cao sau Tết, bởi ai cũng hừng hực khí thế giảm cân đầu năm mới. Nhưng chỉ qua 1-2 tháng sau đó, số người tập giảm xuống đáng kể. Bạn có thể tham khảo công thức đặt mục tiêu hiệu quả SMART, với các tiêu chí như sau:
- Specific (Cụ thể): Mục tiêu cần trả lời đầy đủ các câu hỏi 5W1H (What, When, Why, What, Where, How)
- Measurable (Đo lường được): Mục tiêu của bạn được tính theo phương thức nào?
- Achievable (Tính khả thi): Nếu cố gắng hết sức, bạn có thể làm được điều đó trong năm nay không?
- Relevant (Tính phù hợp): Bạn có thể thực hiện mục tiêu trong môi trường hiện tại không?
- Time Bound (Giới hạn thời gian): Deadline dự kiến của mục tiêu là bao giờ?
