Vì sao cần hoài nghi?
Sự hoài nghi trước hết cần thiết cho từng cá nhân, để tiếp cận được những cái khách quan hay bản chất của vấn đề. Trong giao dịch mua bán chẳng hạn, người ta thường nói mua nhầm chứ bán không nhầm, bởi vì sự bất cân xứng thông tin. Có những hàng hóa dịch vụ tốt hay rẻ một cách bất thường, hay một khoản đầu tư mà lợi nhuận so với rủi ro là quá hời thì rất cần sự hoài nghi.
Mình từng rất ngạc nhiên khi thấy phong trào bán kem trộn rất sôi nổi trên các mạng xã hội. Đây rõ ràng là một điều đáng nghi, vì mỹ phẩm là nhóm hàng cần có sự kiểm định và giám sát chặt chẽ, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.
Các công ty sản xuất phải qua nhiều quá trình kiểm nghiệm mới dám sản xuất, rồi phải được sự chấp thuận của cơ quan quản lý. Ngay cả khi sản phẩm nói rằng đã có nghiên cứu thì cũng cần xác minh nghiên cứu đấy thuộc loại nào, mức độ công nhận ra sao, có các đánh giá độc lập uy tín.
Gần đây thì có hiện tượng đầu tư tài chính online mà đa phần dùng lợi nhuận hấp dẫn để lôi kéo. Nếu có sự hoài nghi, thì làm sao giải thích tỷ suất sinh lời mấy ngàn %/năm? Trong khi đó, các quỹ đầu tư chuyên nghiệp, các doanh nhân dày dặn kinh nghiệm chỉ dám đặt mục tiêu vài chục %/năm. Nếu mức sinh lời cao như vậy, và chắc như vậy, tại sao những người đó không đi vay để tự đầu tư?
Xã hội phát triển là nhờ khoa học, và khoa học phát triển một phần là sự hoài nghi. Lý do là bởi vì các nhà nghiên cứu khi quan sát thấy, hay liên tưởng đến một hiện tượng mới lạ nào đó, họ cần phải chứng minh.
Nhiều thành công trong nghiên cứu y sinh, vật liệu là bắt nguồn từ những quan sát trong tự nhiên, có sự hoài nghi và tìm được bằng chứng. Đó cũng là cách khoa học bắt đầu từ các giả thuyết, và chứng minh hay phủ nhận giả thuyết.
