XIN DẠY CON HIỂU SỰ THỐNG KHỔ CỦA NGÀI
AARON KHERIATY, MD
Công việc của tôi với tư cách là bác sĩ tâm thần thường nhắc nhở tôi về hai chân lý không thể tránh khỏi. Thứ nhất, ở mức độ này hay mức độ khác, mọi người đều phải chịu đau khổ trong cuộc đời này. Thứ hai, chúng ta thường không biết người khác đang chịu đựng điều gì trong nội tâm. Bề ngoài thường đánh lừa, và những giả định của chúng ta về cuộc sống của người khác — kể cả những người mà ta nghĩ mình hiểu rõ — thường sai lạc.
Vì công việc chuyên môn của tôi là đi sâu vào nỗi đau ẩn giấu và sự khốn khổ của bệnh nhân, tôi muốn chia sẻ với bạn trong loạt bài Mùa Chay này một vài điều tôi đã học được về ý nghĩa Kitô giáo của đau khổ.
Trong thực hành lâm sàng, tôi thường gặp những bệnh nhân đã trải qua những điều ác không thể diễn tả được. Họ mang trong mình một nỗi đau không thể diễn tả hay hiểu thấu. Đồng hành với họ trong cơn đau đã là “lương thực hằng ngày” của tôi suốt hơn hai mươi năm. Kinh nghiệm nghề nghiệp này đã mở ra cho tôi một cánh cửa nhìn vào sự đau khổ của trái tim con người — một điều mà phần lớn người khác khó tiếp cận theo cách tương tự, ít nhất là ngoài kinh nghiệm đau khổ cá nhân của họ.
Khi đau khổ, chúng ta tự nhiên muốn hiểu lý do đằng sau nỗi khốn khổ đó. Các bệnh nhân của tôi thường hỏi, cũng như chính tôi đã từng hỏi khi mình đau: Tại sao điều này lại xảy ra với tôi? Tôi đã làm gì sai để đáng phải chịu như vậy? Có phải Thiên Chúa đang trừng phạt tôi? Tại sao Thiên Chúa — Đấng tốt lành, toàn tri, toàn năng — lại để tôi đau khổ trong khi Ngài có thể ngăn chặn điều đó? Những câu hỏi này hoàn toàn tự nhiên. Tuy nhiên, bạn hãy để ý rằng tất cả đều là những lời cầu xin Thiên Chúa dạy cho tôi hiểu sự đau khổ của mình. Chúng ta muốn Thiên Chúa giải thích nỗi thống khổ cho ta. Ta cầu nguyện: “Xin giúp con hiểu được nỗi đau của mình.”
Nhưng ở phía bên này của cõi đời đời, chúng ta thường không được ban cho câu trả lời, bởi trí tuệ hữu hạn của con người không thể hiểu được những lý do đằng sau kế hoạch quan phòng của Thiên Chúa. Câu trả lời của Thiên Chúa cho các câu hỏi của Gióp chính là một câu hỏi ngược lại: “Khi Ta đặt nền móng cho trái đất, ngươi ở đâu?” (Gióp 38,4). Thiên Chúa không giải thích nỗi đau của Gióp, ngoại trừ việc khẳng định rằng câu trả lời vượt quá khả năng hiểu biết của ông và của những người bạn ông.
Mùa Chay là thời gian mà Giáo Hội mời gọi chúng ta hướng ánh mắt về sự đau khổ của Đức Giêsu. Mọi ước muốn tìm hiểu nỗi đau của chính mình, hay cả những nỗ lực đạo đức nhằm kết hiệp đau khổ của ta với Đức Kitô, đều tốt lành — không có gì sai trong những ý hướng và nỗ lực ấy. Nhưng đó chỉ là lợi ích thứ yếu đối với người biết học lấy sự đau khổ của Đức Kitô. Nếu chúng ta không hướng ánh mắt mình vào Thập Giá của Đức Kitô, thì bất cứ câu trả lời nào về đau khổ của mình cũng đều không đầy đủ, thậm chí có thể sai lạc. Ta có thể đã học được cách đương đầu, hoặc tìm thấy chút bình an hay ý nghĩa nào đó trong nỗi đau; nhưng những gì ta đạt được vẫn chưa chạm đến điều mà Đức Kitô thực sự mong muốn ban cho ta.
Khi học lấy sự đau khổ của Ngài, khi đi sâu vào Cuộc Thương Khó của Đức Kitô, ta tìm được một sự bình an sâu xa hơn bất cứ điều gì trần gian có thể ban tặng. Nếu bạn đang chịu đựng bệnh tật thể lý hay tinh thần, thì các bác sĩ, chuyên gia tâm lý và thuốc men là những điều tốt lành. Ta thường cần đến sự trợ giúp đó. Họ có thể giúp ta hoạt động tốt hơn trong cuộc sống, và có thể làm giảm bớt phần nào đau khổ của ta. Nhưng ngay cả khi bạn đã trả tiền cho những bác sĩ giỏi nhất, uống hết các loại thuốc được kê đơn, và cầu xin với lòng tin sâu sắc, thì bất kỳ câu trả lời nào bạn nhận được cho câu hỏi sâu xa về đau khổ của mình vẫn là chưa đủ. Không có điều gì ở thế gian này có thể chữa lành linh hồn ta cách trọn vẹn như chính Đức Kitô, cho dù việc chữa lành đó không luôn đồng nghĩa với việc khỏi bệnh về thể lý hay tâm trí.
Trong gần năm năm sống với một chứng đau mãn tính nghiêm trọng và tàn phá, tôi đã rất khao khát được hiểu nỗi đau của mình, thậm chí còn hơn cả khao khát hiểu nỗi đau của Đức Kitô. Mất một thời gian dài tôi mới khám phá ra rằng việc suy niệm các vết thương của Đức Giêsu sinh hoa trái hơn rất nhiều so với việc chăm chăm suy tư về những vết thương của riêng mình. Tôi đã chậm hiểu và cứng lòng, và tôi ước gì mình đã học được sớm hơn việc chuyển ánh mắt về Thập Giá của Ngài thay vì tập trung vào thập giá của tôi.
Khi đau đớn, và khi tôi có thể nghĩ vượt ra khỏi tầm nhìn hạn hẹp của bản thân, tôi đã cố gắng kết hiệp sự đau khổ của mình với Đức Kitô. Nhưng lời cầu nguyện của tôi vẫn tập trung chủ yếu vào bản thân thay vì vào Chúa Giêsu. Trong một thế giới sa ngã, việc cố bám víu vào bất cứ điều gì để tồn tại qua mớ hỗn độn mà chính ta đã gây ra là điều dễ hiểu. Nhưng tôi đã cần một sự thay đổi trọng tâm quyết liệt: bất cứ điều gì liên quan đến nỗi đau của tôi đều đặt tôi vào trung tâm thay vì là Thiên Chúa. Khi nhận ra đúng vị trí của Ngài, cái nhìn của tôi được chuyển hướng khỏi chính mình để hướng về Ngài. Chính ở đó, tôi mới tìm thấy sự giải thoát.
Khi cầu nguyện tôi đối chiếu nỗi khổ của mình với nỗi đớn đau Ngài phải chịu, để trao cho nó một giá trị bằng cách kết hiệp với đau khổ của Ngài, thì Đức Giêsu lại ban cho tôi một điều quý giá hơn vô cùng: Ngài dạy tôi dần dần rằng tôi không cần phải hiểu hết nỗi đau của chính mình. Những gì tôi đã chịu hay chưa chịu trong cuộc sống này không quan trọng bằng việc tôi có tìm được sự bình an đích thực hay không. Con đường dẫn đến bình an bền vững, đến tự do đích thực, là học lấy sự đau khổ của Ngài và ôm lấy Thánh Giá của Ngài. Vì như Gioan Tẩy Giả đã nói: “Ngài phải lớn lên, còn tôi phải nhỏ lại” (Ga 3,30). Tôi phải trở nên hư không nếu tôi muốn được kết hợp với Đấng tôi yêu mến.
Khi chúng ta nhìn lên Thập Giá của Đức Kitô trước hết, thì những đau khổ của tôi và của bạn sẽ dần lu mờ. Khi ấy, ta sẽ thấy đau khổ giảm nhẹ, gánh nặng được tháo gỡ, xiềng xích được mở tung. Đó chính là nơi tự do đích thực được tìm thấy. Các vị tử đạo cho thấy rằng ngay cả những nỗi thống khổ khủng khiếp nhất cũng có thể trở nên không đáng kể, thậm chí là vô nghĩa, nếu đôi mắt ta luôn hướng về Đức Kitô.
Chúa chúng ta thực sự muốn chữa lành chúng ta; Ngài thực sự muốn xoa dịu nỗi khổ đau của ta. Ngài thực hiện điều đó qua chính Thập Giá của Ngài: “Nhờ những lằn roi của Người mà chúng ta được chữa lành” (Is 53,5).
Loạt bài Mùa Chay này về ý nghĩa Kitô giáo của đau khổ có thể được tóm gọn trong một lời nguyện đơn sơ nhưng sâu sắc, một câu nguyện ngắn mà ai cũng có thể học: Doce me passionem Tuam — “Xin dạy con sự đau khổ của Chúa,” hay đúng hơn, “Xin dạy con Cuộc Thương Khó của Chúa.” (Đối với những ai không quen với tiếng Latinh, hai từ đầu tiên phát âm là “đô-chê mê.”)
Lời nguyện này, diễn tả lòng khao khát đi sâu vào nỗi thống khổ của Chúa, sẽ dẫn chúng ta vào mầu nhiệm Thập Giá — biểu hiện mạnh mẽ nhất của tình yêu Chúa dành cho nhân loại.
Chỉ gồm bốn từ đơn giản, nhưng lời nguyện này có thể được lặp lại hàng trăm lần mỗi ngày mà vẫn không cạn hết chiều sâu của nó. Những thực tại sâu xa nhất thường được diễn tả bằng những từ ngữ đơn sơ nhất. Hãy nghĩ đến lời truyền phép trong Thánh Lễ: “Này là Mình Thầy,” bao hàm trọn vẹn mầu nhiệm đức tin. Hay lời cuối cùng của Đức Giêsu trên thập giá: “Mọi sự đã hoàn tất.” Hay lời Ngài nói với thánh Gioan dưới chân Thập Giá: “Này là Mẹ con.” Những câu ngắn ấy là những kho tàng bất tận.
Lời nguyện đơn sơ này, doce me passionem Tuam, không xin Thiên Chúa giúp ta tránh khỏi đau khổ. Nó cũng không xin Ngài giải thích tại sao ta phải đau khổ. Thay vào đó, nó dẫn ta đi sâu hơn vào nỗi đau của Đức Kitô. Ta có thể bắt đầu bằng việc chỉ đơn giản đọc lên lời nguyện này và ước ao điều đó trong tâm hồn. Không cần phân tích Kinh Thánh phức tạp, không cần bằng cấp triết học hay thần học. Nếu ta đọc lời nguyện đó và gắn bó những lời ấy với nỗi khao khát thẳm sâu trong tim, thì chính Đức Giêsu sẽ là người giải thích cho ta. Ngài sẽ khai mở ý nghĩa riêng cho từng người chúng ta.
Học lấy sự đau khổ của Ngài, và nhờ sự trợ giúp của Ngài, đến chỗ có thể ôm lấy chính thập giá của mình, là một hành trình của con tim, hơn là của lý trí. Tôi mời bạn khởi đầu hành trình ấy bằng cách ghi khắc lời nguyện này vào trong tim, và đọc nó thật thường xuyên.
Trong những phần tiếp theo của loạt bài này, chúng ta sẽ cùng nhau khai triển ý nghĩa của lời nguyện ấy trong đời sống người môn đệ của Đức Kitô.
Tác giả: Aaron Kheriaty, MD Tiến sĩ Aaron Kheriaty là bác sĩ tâm thần lâm sàng và Giám đốc Chương trình Đạo đức Sinh học và Nền Dân chủ Hoa Kỳ tại Trung tâm Đạo đức và Chính sách Công. Ông tốt nghiệp Đại học Notre Dame ngành triết học và khoa học tiền y khoa, và nhận bằng bác sĩ y khoa từ Đại học Georgetown. Ông là tác giả của nhiều sách và bài viết dành cho cả giới chuyên môn lẫn đại chúng, và thường xuyên thuyết trình về các chủ đề liên quan đến tâm thần học, khoa học xã hội, đạo đức sinh học và đời sống tâm linh.
Chuyển ngữ: Lm. Phê-rô Nguyễn Tiến, SSS
